Ατμοσφαιρική ρύπανση

Μεγάλες διαστάσεις πήρε  το πρόβλημα της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα από προϊόντα καύσης (αιθάλη)   στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλα αστικά κέντρα της χώρας. Ξεκίνησε η προβολή του θέματος από μια φωτογραφία της αιθαλομίχλης στην Αθήνα που έκανε ορατό το φαινόμενο

Αιτία η υψηλή τιμή στο πετρέλαιο θέρμανσηςπου έχει στρέψει τους πολίτες σε εναλλακτικές πηγές θέρμανσης όπως η καύση ξύλων σε τζάκια ή ξυλόσομπες και οι καυστήρες πέλλετ (η καύση πέλλετ στην Αθήνα επιτράπηκε με υπουργική απόφαση το Σεπτέμβριο του 2011).

Τα μικροσωματίδια που εκλύονται από την καύση των ξύλων -30 φορές περισσότερα από την καύση αντίστοιχης ποσότητας πετρελαίου θέρμανσης- σε συνδυασμό με συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τους δυο τελευταίους  μήνες,εκτόξευσαν στα ύψη τις συγκεντρώσεις επιβλαβών μικροσωματιδίων αιθάλης στην ατμόσφαιρα.

Οι συνθήκες αυτές χαρακτηρίζονταν από ασθενείς ανέμους που δημιούργησαν ένα τείχος ψυχρών αερίων μαζών που παρεμπόδισε τη διάλυση των μικροσωματιδίων και συνέβαλε στη δημιουργία αιθαλομίχλης.

Το πρόβλημα πήρε μεγάλες διαστάσεις από τα μέσα ενημέρωσης και ακολούθησαν οι εκπρόσωποι των κομμάτων που  έδωσαν πολιτική διάσταση στο θέμα.

 Το ζήτημα της ρύπανσης από καυσόξυλα  είχε μόνο δημοσιογραφική και κομματική τεκμηρίωση και καθόλου επιστημονική.

Οι πλέον αρμόδιοι για αυτό το είδος  της ρύπανσης και τις συνέπειες της θα έπρεπε να είναι οι επιστημονικοί φορείς .

Όταν ρωτήθηκε ο καθηγητής της Πνευμονολογίας απάντησε ότι χωρίς μετρήσεις χωροταξικές δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τις συνέπειες του φαινόμενου.

Οι στατιστικές έδειξαν ότι στα Νοσοκομεία της Αττικής δεν παρουσιάστηκε αύξηση της προσέλευσης ασθενών  με προβλήματα που να σχετίζονται με την αύξηση της ρύπανσης.Όλοι οι ισχυρισμοί βασίστηκαν σε ένα ρύπο ,στα μικροσωματίδια αιθάλης,που είναι προφανής και αναμενόμενη η αύξηση τους .Δεν χρειάζεται να έχεις  επιστημονική γνώση για να αποφανθείς ότι από τη καύση των ξύλων παράγεται αιθάλη (καπνιά).Η αιθάλη είναι άκαυστος άνθρακας σε λεπτόκοκκη μορφή (σκόνη) που επικάθεται κατά ένα μέρος στο εσωτερικό της καμινάδας.

.Η αναφορά ότι αυξήθηκαν τα μικροσωματίδια γενικώς δεν μπορεί να είναι αξιόπιστη διότι εξαρτάται από πού ελήφθη η μέτρηση . Στα Βόρεια προάστια  της Αττικής όπως Μαρούσι και Κηφισιά  ανακοινώθηκαν μετρήσεις που δείχνουν ότι τα μικροσωματίδια υπερέβησαν το επιστημονικά ανεκτό όριο.Στις περιοχές αυτές υπάρχουν τα περισσότερα τζάκια και η αύξηση των ρύπων την περίοδο των εορτών ήταν αναμενόμενη διότι ως επί το πλείστον τα Χριστούγεννα ανάβουν τα Τζάκια .

Ο εναλλακτικός τρόπος χρήσης καυσόξυλων για θέρμανση δεν αυξάνει τη συνολική ρύπανση απλά μεταβάλλει το είδος της ρύπανσης αυξάνοντας τοπικά κυρίως τα μικροσωματίδια Είναι προφανές ότι η χρήση των τζακιών της Κηφισιάς δεν επηρεάζει τα μικροσωματίδια στο Κερατσίνι,διότι στη απόσταση αυτή η διασπορά μειώνει την πυκνότητα των μικροσωματιδίων,τα οποία λόγω βάρους αποτίθενται στη επιφάνεια της γης στο ενδιάμεσο διάστημα.Σε αντίθεση  άλλοι αέριοι ρύποι διασκορπίζονται σε όλη σχεδόν την έκταση του λεκανοπεδίου.Σε κάθε περίπτωση το κίνητρο καύσης καυσόξυλων είναι διαφορετικό στα Βόρεια προάστια.Παράλληλα παρατηρήθηκε μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να μειώθηκαν άλλοι πιο επικίνδυνοι ρύποι που  σχετίζονται με τη χρήση πετρελαίου.

  Οι ρύποι από τη καύση  πετρελαίου απεκρύβησαν επιμελώς και ξαφνικά το πετρέλαιο έγινε  ένα αγγελικό καύσιμο.

Τα κυριότερα παράγωγα της καύσης  του πετρελαίου που είναι  επικίνδυνα για την υγεία είναι:

¨1) Το διοξείδιο του θείου ,που η παρουσία του στην ατμόσφαιρα της Αθήνας δημιουργεί το φαινόμενο της όξινης βροχής  που διαβρώνει τα μάρμαρα της Ακρόπολης και οδήγησε στην απόφαση να μπουν οι Καρυάτιδες σε Μουσείο.Στην Αθήνα υπάρχει υπουργική απόφαση για χρήση πετρελαίου με χαμηλή περιεκτικότητα σε θειάφι.Είναι αμφίβολο αν τηρείται η σχετική απόφαση του υπουργείου περιβάλλοντος. Το μικρότερης περιεκτικότητας σε θειάφι πετρέλαιο είναι ακριβότερο.

2) Τα οξείδια του αζώτου από την καύση υγρών καυσίμων που δίνουν ένα καφετί χρώμα στην αιθαλομίχλη . Τα οξείδια του αζώτου συμβάλλουν στην δημιουργία ασθματικών καταστάσεων και αναπνευστικών προβλημάτων, καθώς σε συνθήκες βροχής σχηματίζουν, αντιδρώντας με το νερό,νιτρικό οξύ(όξινη βροχή), ενώ σε συνθήκες υψηλής υγρασίας σχηματίζουν ατμούς νιτρικού οξέος, οι οποίοι είναι δυνατόν να εισχωρήσουν στο αναπνευστικό σύστημα προκαλώντας  σοβαρές βλάβες.
3)Το μονοξείδιο του άνθρακα από τη καύση υγρών καυσίμων  είναι δηλητηριώδες δεσμεύει την αιμογλοβίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων  σχηματίζοντας την ανθρακοαιμοσφαιρίνη . και σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να οδηγήσει σε ανωμαλίες της όρασης, κακή εκτίμηση του χώρου και του χρόνου και πιθανόν σε αναισθησία.

 (Στο μονοξείδιο του άνθρακα οφείλεται και ο θάνατος από τη καύση κάρβουνων σε κλειστό χώρο που δεν αερίζεται ικανοποιητικά όπως τα μαγκάλια που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν).

4)Το διοξείδιο του άνθρακα παράγωγο κάθε καύσης είναι από τους σημαντικότερους ρυπαντές είναι ασφυκτικό αέριο διότι εκτοπίζει το ελαφρύτερο οξυγόνο (Σε ένα χώρο που υπάρχουν βαρέλια όπου ο μούστος μετατρέπεται σε κρασί, παράγεται κατά τη μετατροπή του μούστου σε κρασί, διοξείδιο του άνθρακα, κινδυνεύεις από ασφυξία αν  χώρος δεν αερίζεται  καλά.)Στο διοξείδιο του άνθρακα οφείλεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου.Το διοξείδιο του άνθρακα απορροφάτε από τα φυτά μέσω τις διαδικασίας της φωτοσύνθεσης.Στη φωτοσύνθεση η ανόργανη ύλη το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα με τη βοήθεια της χλωροφύλλης και του φωτός παράγεται η γλυκόζη στα φυτά.Μέσω αυτής της διαδικασίας διατηρείται η ισορροπία του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.Είναι πολύ σημαντική η παρουσία των δασών στη φύση.Στις πόλεις η έλλειψη πρασίνου έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα που οδηγεί σε αύξηση της μέσης θερμοκρασίας σε σχέση με την ύπαιθρο.

5)Ο ρυπαντής που κάνει το πετρέλαιο πιο επικίνδυνο από τα καυσόξυλα είναι οι άκαυστοι υδρογονάνθρακες .Δηλαδή εκείνο το τμήμα του πετρελαίου που δεν καίγεται και πηγαίνει στην ατμόσφαιρα ,ιδιαίτερα αν ο καυστήρας δεν είναι καλά συντηρημένος. Έχουν καρκινογόνο δράση.

Εδώ θα αναφέρω ως προσωπική μου εμπειρία την καταστροφή τριών δέντρων στο κήπο της πολυκατοικίας από μια πολύ μικρή ποσότητα πετρελαίου που διαρρέεται  κάθε φορά κατά την προμήθεια πετρελαίου.

6) Τα μικροσωματίδια(αιθάλη) προέρχονται από άμεση εκπομπή από διαδικασίες καύσης, όπως η χρήση βενζίνης και πετρελαίου ντίζελ σε οχήματα, η καύση ξύλων, η καύση γαιάνθρακα σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικές διαδικασίες, όπως σε μεταλλουργεία, τσιμεντοβιομηχανίες, χαρτοβιομηχανία και χαλυβουργεία.Η παρουσία τους προκαλεί αναπνευστικά προβλήματα και χρόνια πνευμονικά νοσήματα.

Τέλος κατά την καύση παράγεται και νερό με την μορφή υδρατμών ,ο συνδυασμός των ατμών νερού με  την αιθάλη δημιουργεί την αιθαλομιχλη.

Στα αυτοκίνητα όταν κάνουμε έλεγχο καυσαερίων ελέγχουμε τρεις ρύπους ,διοξείδιο του άνθρακα,μονοξείδιο του άνθρακα,υδρογονάνθρακες . Όλοι οι αέριοι ρύποι συνδέονται με υποβάθμιση της ποιότητας της υγείας.

Στο ερώτημα πετρέλαιο ή καυσόξυλα ποιο ρυπαίνει περισσότερο δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το πετρέλαιο ρυπαίνει  με πιο επικίνδυνους ρύπους για την υγεία.Η διαφορά είναι ότι η καύση καυσόξυλων λόγω της οσμής του καμένου ξύλου και της ευκολότερης δημιουργίας αιθαλομίχλης αφού παράγει περισσότερα μικροσωματίδια   είναι  ορατός εχθρός
,ενώ η καύση πετρελαίου είναι  αόρατος εχθρός.

 Τα ποικίλα συμφέροντα  προσπαθούν να κατευθύνουν την κοινή γνώμη στη άποψη ότι η χρήση πετρελαίου είναι προτιμότερη. Αποκρύπτοντας επιμελώς  ότι η καύση ορυκτών καυσίμων, όπως γαιάνθρακα και πετρελαίου, τόσο σε εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στις κατοικίες, αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η μετακίνηση του κόσμου  σε άλλες μορφές θέρμανσης έβλαψε όλο το κύκλωμα διανομής πετρελαίου αλλά και τις κρατικές εισπράξεις.

Το υπουργείο υγείας  αποφάσισε ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα ελέγχου της κατανάλωσης καυσόξυλων και  πρότεινε τη κατασκευή ενεργειακών τζακιών, αγνοώντας ότι οι πολίτες που κατέφυγαν στη λύση καυσόξυλα λόγω της τιμής του ,αν είχαν χρήματα να κατασκευάσουν ενεργειακά τζάκια θα προτιμούσαν να αγοράσουν πετρέλαιο.

Oι μελέτες σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση έδειξαν ότι σε μια τυπική πόλη, η βιομηχανία ευθύνεται για το 50% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τα μέσα μεταφοράς για το 35%, ενώ τα νοικοκυριά για το 15%. Το συμπέρασμα αυτό υποδεικνύει προς ποια κατεύθυνση πρέπει να οδηγηθούμε για να αναπνέουμε καθαρότερο αέρα.

Η στάση του κράτους είναι υποκριτική,βλέπει μόνο την ορατή αιθαλομίχλη που προκαλούν τα καυσόξυλα τη χειμερινή περίοδο που προδίδει τη λάθος πολιτική του στο θέμα πετρέλαιο θέρμανσης. Εδώ και χρόνια είναι ορατό το νέφος με καφετί χρώμα στον ορίζοντα που οφείλεται στα επικίνδυνα οξείδια του αζώτου και τα διάφορα μέτρα που προώθησε δεν είχαν στόχο τη μείωση του ,ενώ είναι γνωστό ότι υπερβαίνει συχνά τα όρια συναγερμού όλες τις εποχές του χρόνου,  αντίθετα προωθούσε πολιτικές που ευνοούσαν διάφορες επαγγελματικές ομάδες.

Υπάρχουν λύσεις για τη συνολική μείωση των μικροσωματιδίων στα αστικά κέντρα και  γενικότερα όλων των ρύπων.

Ένα ιδανικό καύσιμο θα πρέπει να κάνει τέλεια καύση .Τα προϊόντα της τέλειας καύσης είναι δυο, το διοξείδιο του άνθρακα και οι υδρατμοί.

Απαραίτητη προϋπόθεση  είναι η καλή λειτουργία του καυστήρα.Το φυσικό αέριο που αποτελείται κυρίως από μεθάνιο  οδηγείται ευκολότερα σε τέλεια καύση και δημιουργεί λιγότερους πάσης φύσεως ρύπους.

Προτάσεις που είναι γνωστές και θα πρέπει τα επόμενα χρόνια να πραγματοποιηθούν είναι :

1)Συστηματικός έλεγχος όλων των καυστήρων.

2)Επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα .

3)Η κατάργηση της χρήσης πετρελαίου στα ταξί. και στα μικρά φορτηγά διανομής προϊόντων στις πόλειςΗ χρήση του πετρελαίου είχε καταργηθεί στα ταξί και επαναφέρθηκε για να ικανοποιήσει το αίτημα των  επαγγελματιών του κλάδου.

4) Η χρήση φυσικού αερίου σε όλα τα  αστικά λεωφορεία .

5)Η ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς  και η δημιουργία αντικινήτρων για τη χρήση ΙΧ στις πόλεις.

6)Αντικίνητρα για την αγορά αυτοκινήτων μεγάλου κυβισμού.

7)Απόσυρση όλων των οχημάτων παλιάς τεχνολογίας.

8)Χρήση υβριδικών και  ηλεκτρικών αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης

Βέβαια σε περίοδο οικονομικής κρίσης οι παραπάνω προτάσεις φαίνονται ουτοπικές.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ-ΘΕΩΡΙΑ “PEAK OIL"

Η  ανάπτυξη του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού  βασίστηκε στη χρήση πετρελαίου και γενικότερα στα ορυκτά καύσιμα όπως φυσικό αέριο και γαιάνθρακα .

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που απασχολεί τους μελλοντολόγους και θα απασχολήσει τους πολιτικούς  στο μέλλον είναι η μείωση των παγκοσμίων αποθεμάτων πετρελαίου ,ο πιθανός χρόνος εξάντλησης τους και η μορφή που θα έχει ο πολιτισμός με το τέλος της εποχής του πετρελαίου.

Η θεωρία peak oil είναι  η εκτίμηση ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα αγγίξει σύντομα το σημείο κορύφωσή της. 

   Η θεωρία " peak oil " διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον γεωλόγο Μάριον Κινγκ Χάμπερτ (M. K. Hubbert), ο οποίος, το 1956, προέβη στην εκτίμηση ότι η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ θα αγγίξει το σημείο κορύφωσή της μεταξύ 1965 και 1970 και έπειτα θα ακολουθούσε πτωτική καμπύλη, γνωστή τώρα ως η καμπύλη του Χάμπερτ .Η καμπύλη κορύφωσης Χάμπερτ είναι ένα κωδωνοειδές μοντέλο παραγωγής μιας συγκεκριμένης χώρας, περιοχής ή του πλανήτη στη βάση της υπόθεσης ενός συνόλου ανακτήσιμων ποσοτήτων αργού πετρελαίου. 

 Ομως ο Χάμπερτ σχεδόν δεν πρόφτασε να παραδώσει την εργασία του. 

 Δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από τα αφεντικά του στη Shell, οι οποίοι του ζήτησαν να «μετριάσει τη σημασία της». 

 Η απάντησή του ήταν ότι δεν υπήρχε τίποτα να μετριάσει.

Η καμπύλη του M. K. Hubbert και η θεωρία Peak Oil

Από τη παραπάνω καμπύλη είναι φανερό ότι πλησιάζουμε το μέγιστο της παραγωγής πετρελαίου και ότι το 2050 η παραγωγή θα έχει πέσει στο 50%.Ο θεωρητικός μηδενισμός της παραγωγής είναι το 2200 .Πλησιάζοντας το 2050 το πετρέλαιο δεν θα επαρκεί για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες της ανθρωπότητας και θα πρέπει να έχει αντικατασταθεί με άλλη μορφή ενέργειας.

Η πετρελαιοβιομηχανία και οι πολιτικοί υποστηρικτές της,προκειμένου να υπηρετήσουν την κοντόφθαλμη, βραχυπρόθεσμη επιδίωξη κέρδους, κάνουν ό,τι μπορούν για να «υποβαθμίσουν» το μήνυμα ότι το πετρέλαιο είναι μια περιορισμένη πηγή ενέργειας και θα εξαντλειθεί κάποια μέρα.

  Το 2004, η Shell τελικά πιάστηκε να ψεύδεται αναφορικά με την ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της. Η εταιρεία «φούσκωσε» τη δηλωμένη ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της ώστε να διατηρήσει τις τιμές των μετοχών της υψηλές, διότι ποιος θέλει να επενδύσει σε μια εταιρεία -ή βιομηχανία- που ακολουθεί την πορεία των δεινοσαύρων; Σήμερα πλέον, τα στοιχεία της Energy Information Administration, της στατιστικής υπηρεσίας του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, δείχνουν ότι όντως η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου έφθασε στο σημείο κορύφωσής της το 1971.Η θεωρία του  Hubbert επαληθεύτηκε.

  Πρόσφατα 18 έγκριτοι μελετητές των προμηθειών ενέργειας συμφώνησαν ότι η μέγιστη εξόρυξη πετρελαίου θα συμβεί το 2020  με ρυθμό που θα ανέρχεται στα 93 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα.  Η σημερινή κατανάλωση πετρελαίου γίνεται με ρυθμό της τάξης του  85  εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα. Παρόλα αυτά υπάρχει εκτεταμένη ανησυχία ότι έχουμε φτάσει στο peak oil,  εφόσον ο ρυθμός ανακαλύψεων νέων κοιτασμάτων δεν επαρκεί για να ικανοποιήσει τις αυξανόμενες ενεργειακές μας ανάγκες. 

 Γιατί τρομάζει η θεωρία του Peak Oil σήμερα;
Η προέκταση της θεωρίας του Χάμπερτ σε παγκόσμιο επίπεδο τρομοκρατεί. Μία απλοποιημένη ανάλυση της παγκόσμιας πετρελαϊκής πραγματικότητας δίνεται στη συνέχεια:
 O όρος "peak oil" δεν σημαίνει την εξάντληση του πετρελαίου, αλλά την εξάντληση του φθηνού πετρελαίου. Όπως κάθε γεγονός έχει αρχή-μέση-τέλος, το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο. Πρακτικά το peak oil θα ισχύσει όταν δαπανήσουμε τις μισές ποσότητες πετρελαίου του πλανήτη. Πολλοί ειδικοί του πετρελαίου έχουν αποφανθεί ότι ήδη έχουμε καταναλώσει το μισό πετρέλαιο του πλανήτη (ή σύντομα θα φτάσουμε στο σημείο αυτό κατά τα επόμενα χρόνια), οπότε σύντομα αρχίζει η αντίστροφη πορεία.

Ένας απλός τρόπος για να βρούμε το σημείο Peak Oil είναι η συσχέτιση της πορείας του ρυθμού ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου με την πορεία της παραγωγής πετρελαίου. Αυτό δίνεται στο παρακάτω σχήμα.

Συσχέτιση της ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου (Discovery) 
με την παραγωγή πετρελαίου (Production)

Στην περίπτωση των ΗΠΑ, το μέγιστο ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων ήταν τέλη της δεκαετίας του '30 και το peak oil δηλαδή το μέγιστο της παραγωγής 40 χρόνια αργότερα, περί το 1970.

Σχετικά με τα κοιτάσματα παγκοσμίως, το μέγιστο ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων έφτασε στο μέγιστο τέλη της δεκαετίας του '60 και από τότε μειώνονται συνεχώς. Οπότε σύμφωνα με την απλή λογική, αν ισχύσει ότι και στο παράδειγμα των ΗΠΑ, στις μέρες μας κλείνει ο 40ετής κύκλος, οπότε πιθανώς να βρισκόμαστε στο peak oil δηλαδή η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου έχει ήδη αγγίξει ή θα αγγίξει σύντομα το σημείο κορύφωσής της. 

Σήμερα καταναλώνουμε πλέον τετραπλάσιο πετρέλαιο από αυτό που ανακαλύπτουμε στα νέα κοιτάσματα.

Μια απλή εξήγηση της θεωρίας

 Οι πετρελαϊκές εταιρείες, έχουν εξορύξει το πετρέλαιο που ήταν εύκολο και οικονομικό να εξορυχθεί. Αυτό το πετρέλαιο βρίσκονταν στο έδαφος και σχετικά κοντά στην επιφάνεια και ήταν χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, γεγονός που έκανε εύκολη τη διύλιση του. Το πετρέλαιο που έχει απομείνει στον πλανήτη είναι πολύ πιθανόν να βρίσκεται σε απόμακρες περιοχές, μακριά από τις αγορές, σε μικρά ή χαμηλής ποιότητας πεδία και για αυτό απαιτούνται περισσότερα χρήματα και ενέργεια για την εξόρυξη και διύλιση του. Επιπλέον, όλα τα πετρελαϊκά πεδία φθάνουν κάποια στιγμή στο σημείο όπου η περαιτέρω εκμετάλλευσή τους δεν είναι ενεργειακά και οικονομικά βιώσιμη. Αν δηλαδή απαιτείται η δαπάνη ενός βαρελιού πετρελαίου για την εξόρυξη ενός βαρελιού πετρελαίου, τότε η περαιτέρω εξόρυξη δεν έχει νόημα, ανεξάρτητα από την τιμή του πετρελαίου. Βλέποντας το παρακάτω διάγραμμα βγάζουμε πολλά συμπεράσματα σχετικά με το μέλλον του πετρελαίου.

Το πετρέλαιο του πλανήτη?

Ορισμένες πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρίες αναγνωρίζουν την ύπαρξη ενδεχόμενου μείωσης της παραγωγής, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι πιο εξελιγμένες τεχνικές εξόρυξης και άλλες τεχνολογικές εξελίξεις θα αντισταθμίσουν την όποια μείωση.

Οι προτεινόμενες ιδέες σχετικά με την κορύφωση της παγκόσμιας παραγωγής ποικίλουν από καταστροφολογικά σενάρια του τύπου "Ερχεται το τέλος του κόσμου" μέχρι εκτιμήσεις ότι η οικονομία της αγοράς θα φέρει σταδιακά στο προσκήνιο εναλλακτικές πηγές ενέργειας σε αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων Η εταιρεία πετρελαίου ΒΡ δεν πιστεύει στο peak oil, αλλά θεωρεί ότι εξελιγμένες τεχνικές εξόρυξης και άλλες τεχνολογικές εξελίξεις θα δώσουν λύση στο φαινόμενο.  Έχει επιδοθεί σε ένα τεράστιο πρόγραμμα επενδύσεων σε βιοκαύσιμα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχει μετατρέψει το σλόγκαν της σε Beyond Petroleum (δηλαδή ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ)? Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων  πηγών ενέργειας δεν θα καλύψει τις ανάγκες σε ενέργεια διότι η παραγωγή τους προϋποθέτει εξοπλισμό που η παραγωγή του βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα .

Η μόνη ορατή μορφή ενέργειας που μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα  αποτελεσματικά είναι η Πυρηνική με τα γνωστά προβλήματα ρύπανσης του περιβάλλοντος που πρέπει να επιλυθούν στα χρόνια που έρχονται.

Ένα είναι βέβαιο ότι η ζωή θα είναι τελείως διαφορετική χωρίς ορυκτά καύσιμα.

Επαφίεται στη φαντασία του αναγνώστη να σκεφτεί το μελλοντικό κόσμο.

.

Πηγή:1) http://logioshermes.blogspot.com/2012/03/h-peak-oil.html#ixzz2Fnn1IIOZ 

          2)www.peakoil.com)

Ηλιοβασιλεμα στη Σκαφιδια στο Νομο Ηλειας
                    (ο ηλιος βυθιζεται ...στο Φιορο του Λεβαντε ...)  

Λεβάντες :ανατολικός

Πουνέντες ,ζέφυρος: δυτικός

Τραμουντάνα:βοριάς

Όστρια: νοτιάς

Μαϊστρος:βορειοδυτικός

Γραίγος :βορειοανατολικός

Σιρόκος :νοτιοανατολικός

Γαρμπής,λίβας: νοτιοδυτικός

Μαϊστροτραμουντάνα: μεταξύ βόρειου και βορειοδυτικού

Σιροκολεβάντες?????????

ΚΙΡΚΑΔΙΚΟΙ ΡΥΘΜΟΙ-Ο ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Στο Λύκειο Monkseaton στο Τάινσαϊντ της Βρετανίας έχει καταγραφεί πολύ μεγάλη πρόοδος το τελευταίο έτος. Οι απουσίες έχουν μειωθεί, η προσέλευση των μαθητών γίνεται στην ώρα της και τα αποτελέσματα στις εξετάσεις έχουν φθάσει στο ζενίθ. Ο διευθυντής του σχολείου Πολ Κέλεϊ δεν μπορεί να αποδώσει αυτές τις επιτυχίες στον καλύτερο τρόπο διδασκαλίας ή στην επιβολή αυστηρότερης πειθαρχίας. Απλώς αποφάσισε να ανοίγει το σχολείο στις 10 π.μ. αντί για τις 9 π.μ.

Εφηβοι-κουκουβάγιες
Η αλλαγή αυτή έγινε προκειμένου να συγχρονιστεί η σχολική ημέρα με το βιολογικό ρολόι των μαθητών. Οι έφηβοι είναι γνωστό ότι μοιάζουν με «κουκουβάγιες», προτιμώντας να μένουν ξύπνιοι ως τις πρώτες πρωινές ώρες και να κοιμούνται ως το μεσημέρι. Αυτό δεν αποτελεί αποκλειστικώς δικό τους σφάλμα: η φυσική καθυστέρηση στην έκκριση της ορμόνης μελατονίνης μεταφέρει τους «δείκτες» του βιολογικού τους ρολογιού αρκετές ώρες πίσω. Το σχολείο Monkseaton ευθυγραμμίζοντας τη σχολική ημέρα με αυτούς τους βιολογικούς ρυθμούς αποφεύγει το να διδάσκονται οι έφηβοι τα μαθήματά τους όταν ο εγκέφαλός τους μισοκοιμάται.
Kιρκαδικοί ρυθμοί
Στον σύγχρονο κόσμο οι ζωές μας υπαγορεύονται σε μεγάλο βαθμό από τον χρόνο. Ακόμη όμως και χωρίς ρολόγια, προγράμματα και ημερολόγια, το σώμα μας ακολουθεί τον χτύπο του εσωτερικού ρολογιού μας, που δεν είναι άλλο από τους κιρκαδικούς ρυθμούς. Κατά τη διάρκεια του 24ωρου βιώνουμε κύκλους φυσικών και νοητικών αλλαγών, οι οποίες πιστεύεται ότι προετοιμάζουν τον εγκέφαλο και το σώμα μας ώστε να αντεπεξέρχονται στα διαφορετικά καθήκοντα που έχουμε να φέρουμε εις πέρας σε διαφορετικές ώρες μέσα στην ημέρα.

Δεν είμαστε ίδιοι πρωί και βράδυ...
Ο πιο εμφανής από αυτούς τους κύκλους είναι εκείνος του ύπνου και του ξύπνου, υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι. Οι κιρκαδικοί ρυθμοί επηρεάζουν τα πάντα• από το πώς αποδίδουμε σε φυσικά και πνευματικά καθήκοντα ως το σε ποιες ώρες της ημέρας είναι πιο αποτελεσματικά τα φάρμακα. «Δεν είμαστε ο ίδιος οργανισμός το μεσημέρι και τα μεσάνυχτα» λέει ο Ράσελ Φόστερ, που μελετά τους κιρκαδικούς ρυθμούς στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Ο κύριος «διακόπτης» των κιρκαδικών ρυθμών είναι ένα μικροσκοπικό τμήμα εγκεφαλικού ιστού που ονομάζεται υπερχιασματικός πυρήνας (SCN) και βρίσκεται λίγο επάνω από τα οπτικά νεύρα. Αυτό το βιολογικό ρολόι συλλέγει πληροφορίες σχετικά με το φως από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού και τις αναμεταδίδει στο υπόλοιπο σώμα μέσω νευρικών παλμών και ορμονών.
Μεταξύ αυτών είναι η ορμόνη του ύπνου μελατονίνη και το «αντίπαλον» δέος της, η ορεξίνη. Ο SCN επιβάλλει επίσης τους ρυθμούς του στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην πέψη, στην κυτταρική διαίρεση, στη θερμοκρασία του σώματος κ.ά. Το μοτίβο της δραστηριότητάς του επαναπροσδιορίζεται κάθε ημέρα από το φως, γεγονός που επηρεάζει την έκφραση «γονιδίων-ρολογιών» των οποίων η δραστηριότητα ακολουθεί έναν 24ωρο κύκλο.
Ο SCN δεν είναι όμως η αρχή και το τέλος του βιολογικού μας ρολογιού. Πολλά από τα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος περιέχουν δικά τους εσωτερικά ρολόγια τα οποία φθάνουν στο ζενίθ και στο ναδίρ της λειτουργίας τους μέσα στην ημέρα. Για παράδειγμα, κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλούν φλεγμονές και ονομάζονται σιτευτικά είναι πιο δραστήρια νωρίς το πρωί, γεγονός που ίσως εξηγεί για ποιον λόγο διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος όπως το άσθμα εκδηλώνονται με εντονότερα συμπτώματα κατά τις πρωινές ώρες. Και τα δερματικά κύτταρα φαίνεται να έχουν κιρκαδικούς ρυθμούς καθώς πολλαπλασιάζονται τη νύχτα και παράγουν περισσότερα έλαια κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και με τα κύτταρα του στομάχου που εκκρίνουν την ορμόνη της πείνας γκρελίνη.

Ο μαέστρος του οργανισμού
Αυτά τα επί μέρους εσωτερικά ρολόγια δεν είναι πλήρως ανεξάρτητα από το «μεγάλο ρολόι» του οργανισμού. Ο SCN μοιάζει σαν τον διευθυντή μιας ορχήστρας, παράγοντας ένα σήμα το οποίο καθοδηγεί το... παίξιμο των μουσικών. «Εάν κάποιος πυροβολήσει τον μαέστρο, τα μέλη της ορχήστρας θα συνεχίσουν να παίζουν, ωστόσο το καθένα με τον δικό του ρυθμό με αποτέλεσμα να χαθεί η αρμονία του συνόλου» αναφέρει ο Φόστερ. Ατομα των οποίων ο SCN σταματά να λειτουργεί εξαιτίας τραυματισμού ή ασθένειας χάνουν τον τακτικό 24ωρο κύκλο τους.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τόσο η φυσική όσο και η νοητική μας κατάσταση εμφανίζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την ώρα της ημέρας. Για παράδειγμα, η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος είναι στο χαμηλότερο σημείο της γύρω στις 4.30 π.μ., αυξάνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και φθάνει στο ανώτατο σημείο της γύρω στις 7 μ.μ. Και τα επίπεδα της αδρεναλίνης αυξομειώνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι αλλαγές αυτές επιδρούν στο πώς αποδίδουμε σε διαφορετικά καθημερινά καθήκοντα.«Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που μαρτυρούν ότι οι κιρκαδικοί ρυθμοί ορίζουν πολλές πτυχές των ανθρώπινων επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένων των αθλητικών» αναφέρει οΤζιμ Γουότερχαους από το Πανεπιστήμιο Liverpool John Moores στη Βρετανία. Καθώς η θερμοκρασία του σώματος και τα επίπεδα της αδρεναλίνης ανεβαίνουν το απόγευμα, οι φυσικές επιδόσεις τείνουν να βελτιώνονται. Την ίδια στιγμή όμως η ικανότητα να φέρνουμε εις πέρας πολύπλοκες πνευματικές «αποστολές», όπως η λήψη δύσκολων αποφάσεων, μειώνεται όσο περνούν οι ώρες της ημέρας.
Δεν ακολουθούν όμως όλοι οι άνθρωποι το ίδιο μοτίβο. Ορισμένοι είναι πρωινοί τύποι, που σημαίνει ότι προτιμούν να ξυπνούν νωρίς και να κοιμούνται επίσης νωρίς το βράδυ, ενώ άλλοι είναι βραδινοί τύποι, δυσκολεύονται δηλαδή να λειτουργήσουν το πρωί, αλλά «μεγαλουργούν» τη νύχτα. Αυτοί οι «χρονότυποι» προσδιορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδια, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.
Στο απώτατο άκρο αυτού του φάσματος υπάρχουν κάποια άτομα με μια σπάνια αλλά θεραπεύσιμη διαταραχή που ονομάζεται οικογενές σύνδρομο προηγμένης φάσης ύπνου (familial advanced sleep-phase syndrome, FASPS). Τα συγκεκριμένα άτομα ξυπνούν τις πρώτες πρωινές ώρες και κοιμούνται πολύ νωρίς το βράδυ. Γνωρίζουμε πλέον ότι το σύνδρομο FASPS προκαλείται από μία και μόνο μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που ονομάζεται ΡΕR2 και το οποίο είναι ένα από τα «χρονογονίδια» που είναι υπεύθυνα για το «κούρδισμα» του SCN.

Μπορούμε να κουρδιστούμε;
Μπορεί επίσης κάποιος να... βάλει μπροστά το ρολόι τού οργανισμού του μέσω της έκθεσης σε έντονο φως νωρίς το πρωί, αν και πρώιμα ερευνητικά στοιχεία μαρτυρούν ότι το βιολογικό ρολόι κάποιων ανθρώπων αντιστέκεται περισσότερο στο «κούρδισμα» σε σύγκριση με άλλους, αναφέρει ο Στίβεν Μπράουν του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης στην Ελβετία. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς στο τζετ λαγκ και τους είναι πιο δύσκολο να προσαρμοστούν στην εργασία σε βάρδιες σε σύγκριση με άλλους.
Και η ηλικία μπορεί να προκαλέσει βαθιές αλλαγές στο βιολογικό ρολόι. Τα πιο ηλικιωμένα άτομα συνηθίζουν να κοιμούνται λιγότερο και να ξυπνούν νωρίτερα. Ο Μπράουν και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν μάλιστα πρόσφατα έναν παράγοντα στο αίμα ηλικιωμένων ατόμων ο οποίος παρεμβαίνει στους κιρκαδικούς ρυθμούς των δερματικών κυττάρων κάνοντας τα κύτταρα να «ξυπνούν» νωρίτερα.

Αυτή η ανακάλυψη μαρτυρεί ότι είναι ίσως πιθανόν να αναπτύξουμε φάρμακα που θα μετατρέπουν τις «κουκουβάγιες» σε «πετεινούς» και το αντίστροφο. «Κάτι τέτοιο θα ήταν χρήσιμο όχι μόνο για τα γηραιότερα άτομα, αλλά και για εκείνους που εργάζονται σε βάρδιες καθώς και για όσους πάσχουν από σύνδρομα ύπνου» σημειώνει ο Μπράουν. Ακόμη και αν αυτό συμβεί μην ελπίζετε πάντως ότι οι νυσταγμένοι έφηβοι θα αποκτήσουν κάποια ημέρα μάτι-«γαρίδα» στις 9 το πρωί.

(Ο όρος κιρκαδικός προέρχεται από τις λατινικές λέξεις circa=περίπου και diem=ημέρα)

πηγή:vima science

ΑΣΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Στο τέλος του 19ου αρχές  20ου αιώνα αρχίζει ο αστικός   μετασχηματισμός της Ελληνικής κοινωνίας.Σημάδια αυτού του μετασχηματισμού βλέπουμε τόσο στην ενδυμασία αλλά και στις κατοικίες .Μέχρι το 1890 η ενδυμασία ιδιαίτερα των αγροτικών πληθυσμών της χερσαίας Ελλάδας ήταν η παραδοσιακή στολή της  φουστανέλας  μετά το 1900 πλέον έχει καθιερωθεί η «φράγκικη»ενδυμασία.Ο πληθυσμός της υπαίθρου μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα ,στην πλειοψηφία του κατοικούσε στις πεδινές περιοχές σε πλινθόκτιστες καλύβες, ενώ στις ορεινές σε πετρόκτιστες καλύβες χωρίς εσωτερικό διαχωρισμό .Στις πόλεις στη μεγάλη πλειοψηφία κατοικούσε σε ξύλινες πρόχειρες κατασκευές. Από τις αρχές του 1900 και μετά δημιουργούνται κατοικίες πέτρινες συνήθως με ισόγειο όπου υπήρχαν τα ζώα ή αποθήκες και πάνω η κατοικία που διέθετε διαχωρισμό συνήθως ξύλινο και ξύλινα πατώματα και συνδετικό υλικό της λαξευμένης πέτρας συνήθως αμμοκονίαμα (μίγμα ασβέστη και άμμου).Οι παρακάτω εικόνες δείχνουν αυτό το μετασχηματισμό .

Φουστανέλα,πουκαμίσα,γιλέκο,σιλάχι,ζωνάρι με τα εθνικά χρώματα  και μαντίλι καλαματιανό μεταξωτό.Tσαρούχι.

Την φορούσε στο γάμο του το 1915. 

Πιστόλα δίκανη εμπροσθογεμής του 1850.

Πρωτόγονη ,γέμιζε μπαρούτι και βόλια από μολύβι .

Διαθέτει δυο σκανδάλες και δυο κοκοράκια.

Ρολόι  του 1930 "OSCAR"  Swise made 17 juels

Ρολόι του 1940 Ιταλικής κατασκευής .

Αγοράστηκε από Ιταλό φαντάρο στη  κατοχή το 1943 με αντάλλαγμα μια κότα !!!

Η Κυρία Σταμάτα με την ομπρέλα της και τη σκούφια της με τη φούντα,αγκαζέ με το κύριο Κώστα το μουστακαλή , το  1910 φοράει τα "φράγκικα"

Πέτρινη καλύβα χωρίς συνδετικό υλικό (ξερολιθιά)

Kατασκευάστηκε το 1897 από Λαγκαδινούς τεχνίτες .Σταυροειδής μετά τρούλου.

Το καμπαναριό είναι μεταγενέστερο του 1957.

Κτίσμα του 1937

Κτίσμα του 1908

Δημοτική βρύση κτίσμα του 1870 επι Δημάρχου Τριπόλεως Α.Νικόπουλου

Κατοικία του ποιητή Κων.Καρυωτάκη. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο σπίτι αυτό στις 30 Οκτωβρίου 1896  

Κατοικία στο Λεβίδι Αρκαδίας

ΧΑΙΡΕ ΠΕΝΘΩΝ

Το Μαίναλο στο βάθος του οροπέδιου της Αρκαδίας

Η Κυρία με τη γούνα στη Τρίπολη μπροστά από το Μαλλιαροπούλειο Θέατρο

Τυπικό λιτό  σπίτι του 1920 σε χωριό της Αρκαδίας.

Ο ξύλινος εξώστης έχει καταστραφεί

H άλλη όψη του σπιτιού.

Το οροπέδιο της Μαντινείας από το αλώνι

O παράξενος Ναός της Αγίας Φωτεινής

Κατασκευάστηκε το 1973 ,ανήκει στο Μαντινειακό Σύνδεσμο και βρίσκεται κοντά στο Θέατρο της Αρχαίας Μαντινείας

Η εκκλησία ξεχωρίζει για την πρωτότυπη αρχιτεκτονική της που είναι κράμα διάφορων ρυθμών, από την παραδοσιακή ελληνική αρχιτεκτονική μέχρι την βυζαντινή αρχιτεκτονική, όπως και τον αγιογραφικό της διάκοσμο που παραπέμπει στην κλασική αρχαιότητα. Ο περίβολος του ναού διακοσμείται από κατασκευές αρχαιοελληνικής έμπνευσης και μνημειακού χαρακτήρα.Αρκετά από τα δομικά στοιχεία του Ναού είναι από παλιά κτίρια που κατεδαφίστηκαν.

Ο Ναός είναι έργο του Αρχιτέκτονα Κώστα Παπαθεοδώρου.

Αν δεν έχουν γραφεί, και γραφεί, για την Αγία Φωτεινή, ένα σωρό κείμενα, άλλα υπέρ κι άλλα κατά, “Αριστούργημα” ο ένας, “έκτρωμα” ο άλλος, “θαύμα του αιώνα” , “τι κιτς, θεέ μου” , “αρχαιοπρεπές” , “ένα ακαθόριστο σύμπλεγμα” , “το Βυζάντιο στο μεγαλείο του” . Στο παρελθόν μάλιστα  προκάλεσε και την επέμβαση της επίσημης Εκκλησίας, η οποία απαίτησε, και τελικά επέβαλε, την μερική αντικατάσταση των αγιογραφιών.

Η είσοδος του Ναού

Φρέαρ Ιακώβ

Ηρώον

Χαίρε Πενθών

ΜΑΡΓΑΡΙΤΕΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

KAΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

Μπορεί η επιστήμη να απαντήσει στην ερώτηση«Γιατί»;

Η ανάπτυξη της επιστήμης  συχνά παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας,σύγκρουση ανάμεσα στο φυσικό και το υπερφυσικό. Αλλά ήταν εξίσου μια σύγκρουση , αν όχι περισσότερο, με τις  Αριστοτελικές έννοιες: μια αλλαγή από την έμφαση του Αριστοτέλη σχετικά με το «γιατί»των όντων ,στο   κυρίαρχο ρόλο του « πώς». Για να γίνει το «πώς»η επικρατούσα τάση, η επιστήμη χρειάστηκε να ξεπεράσει την αντίσταση, πρώτα και κύρια, από το ακαδημαϊκό κατεστημένο και δευτερευόντως από την εκκλησία. Η αντίληψη των Ακαδημαϊκών της εποχής ότι προέχει η ανεύρεση του «γιατί», εκπροσωπούμενη από τους μαθητές του Αριστοτέλη και τη σχολαστική παράδοση, ήταν τουλάχιστον εξίσου ηχηρή στην καταδίκη του Γαλιλαίου  όπως και της Εκκλησίας.Ο Γαλιλαίος, ξεκινώντας από φοιτητής και για το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, ήταν σε σύγκρουση με τους  Φυσικούς Φιλοσόφους. (Τους οποίους δεν θα τους αποκαλούσαμε επιστήμονες με τη σημερινή σημασία).Η διαμάχη του με την εκκλησία ήταν κυρίως προς το τέλος της καριέρας του, αφού ήταν πενήντα ετών και πιο σοβαρά, όταν ήταν σχεδόν εβδομήντα. Η ίδια η εκκλησία, ακόμη και σήμερα επικαλείται τις γνωμοδοτήσεις των Φυσικών Φιλοσόφων για να δικαιολογήσει την καταδίκη της  ιδέας ότι η γη κινείται. Στο τέλος η επιστήμη και οι διαδόχοι του Γαλιλαίου νίκησαν  και η Φυσική Φιλοσοφία του Αριστοτέλη ηττήθηκε:To γεωκεντρικό σύστημα,  με μια σταθερή γη,και ένα τέλειο ουρανό  (η κυκλική τροχιά των πλανητών τροχιών και η τέλεια σφαιρικοί πλανήτες),ανατράπηκε οριστικά με τη διατύπωση των νόμων  του Κέπλερ. Βέβαια υπάρχει η απορία γιατί οι φιλόσοφοι περνούν ακόμα τόσο πολύ χρόνο στη μελέτη του Αριστοτέλη; 

Ωστόσο, ο Αριστοτέλης είχε μερικές καλές ιδέες που δυστυχώς εγκαταλείφτηκαν. Μια τέτοια ιδέα, είναι η κατάταξη των αιτιών που δίνεται από τον Αριστοτέλη. Οι τέσσερις τύποι αιτιών που εντοπίστηκαν είναι η αρχική  ,η υλική,η αποτελεσματική και η αιτία του τελικού σκοπού. Πίστευε ότι οι τέσσερις αυτές αιτίες ήταν αναγκαίες και επαρκείς για να εξηγήσει οποιαδήποτε φαινόμενα. Η αρχική αιτία είναι το σχέδιο , η υλική αιτία είναι αυτό από το οποίο είναι φτιαγμένο κάθε τι, η αποτελεσματική αιτία είναι το «πώς», και η τελική αιτία είναι το «γιατί». Στην οικοδόμηση ενός σπιτιού ,η αρχική  αιτία είναι ο σχεδιασμός και αποτελεί το πρώτο βήμα, η υλική αιτία είναι αυτό από το οποίο είναι κτισμένο  (το ξύλο, τούβλο, γυαλί, κλπ), οι αποτελεσματικές αιτίες είναι οι ξυλουργοί και τα εργαλεία τους , και η τελική αιτία είναι ο σκοπός για τον οποίο  κτίστηκε το σπίτι.

Ο Αριστοτέλης και οι οπαδοί του στην εποχή του  Μεσαίωνα έδωσαν έμφαση στην  τελική αιτία και τη καθαρή σκέψη. Η Επιστήμη καθιερώθηκε μόνο όταν η ανθρώπινη σκέψη απεγκλωβίστηκε από την τελική αιτία και την τυραννία του «γιατί». Η κινητήριος δύναμη για την επιστήμη ήταν η μετάβαση ,από την έμφαση στη καθαρή σκέψη και τη τελική αιτία (γιατί) και  επικεντρώθηκε σε παρατηρήσεις και την αποτελεσματική αιτία (πως) . Η επιστήμη έχει πλέον παραμερίσει την  Αριστοτελική έμφαση στο «γιατί» και μόνο η αποτελεσματική αιτία (πως) θεωρείται η αιτία με την έννοια του όρου  «αιτίας και αποτελέσματος" .

Όμως στις  ανθρώπινες δραστηριότητες και οι τέσσερις  τύποι των αιτιών είναι χρήσιμοι. Για παράδειγμα, ας σκεφτούμε  τη περιπέτεια εξερεύνησης της Σελήνης . Η αρχική  αιτία ήταν ένα δεκαετές πρόγραμμα ,σχεδιασμένο και χρηματοδοτούμενο από τη κυβέρνηση της Αμερικής .Η υλική αιτία είναι τα διάφορα υλικά μέσα για τη κατασκευή των πυραύλων και των διαστημόπλοιων ,των μέσω επικοινωνίας και των στολών των αστροναυτών. Η αποτελεσματική  αιτία είναι οι άνθρωποι και οι μηχανές που έκαναν την  εργασία κατασκευής και πραγματοποίησαν το πρόγραμμα. Η τελική αιτία είναι ο σκοπός , όπως φαίνεται στις δηλώσεις του Κένεντυ πχ να πατήσει πρώτος Αμερικάνος στη Σελήνη, και φυσικά η εξερεύνηση του εδάφους της Σελήνης και τα συνακόλουθα συμπεράσματα.  Η χρησιμότητα της έννοιας τελική αιτία είναι καθοριστική για τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Τώρα, όταν πάμε από την ανθρώπινη δραστηριότητα στη δραστηριότητα των ζώων, χάνουμε την αρχική αιτία. Ας σκεφτούμε ένα πουλί κτίζει μια φωλιά. Η υλική αιτία είναι αυτό από το οποίο είναι κτισμένη η φωλιά, η αποτελεσματική  αιτία είναι το ίδιο το πουλί και η τελική αιτία είναι να παρέχει ένα ασφαλές μέρος για να μεγαλώσουν τα μικρά τoυ. Αλλά η αρχική αιτία δεν υπάρχει. Είναι αμφίβολο το πουλί να έχει ένα σχέδιο για τη φωλιά.Μάλλον η φωλιά  κτίστηκε ως αποτέλεσμα των ενστικτωδών ενεργειών που προκαλούνται από την αποτελεσματική αιτία.

Μια παρόμοια ανάλυση υπάρχει και για απλούστερους οργανισμούς. Μια πρόσφατη μελέτη της ζύμης έδειξε γιατί  (με την έννοια της τελικής αιτίας) κύτταρα ζύμης δημιουργούν ομάδες κυττάρων :Η εξήγηση είναι για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της εξόρυξης θρεπτικών ουσιών από το περιβάλλον. Έτσι, στην αντιμετώπιση των ανθρώπων, των ζώων ή ακόμα και οι δραστηριότητες της μαγιάς , η επιστήμη μπορεί και απαντά το γιατί ή σε ερωτήσεις τελικής  αιτίας. Στην περίπτωση της ζύμης η αποτελεσματική  αιτία θα είναι η μέθοδος των κυττάρων μαγιάς που χρησιμοποιείται για να κάνει τη σύνδεση και η υλική αιτία   οι ουσίες που χρησιμοποιούνται για τη συγκόλληση.

Όταν πηγαίνουμε από το έμψυχο στα  άψυχα χάνουμε, εκτός από την αρχική αιτία,και τη  τελική αιτία. Ο Αριστοτέλης εξήγησε την πτώση αντικειμένων από την άποψη της τελικής αιτίας :Σύμφωνα με αυτήν  τα αντικείμενα θέλουν να είναι στη φυσική θέση τους που είναι στο κέντρο του σύμπαντος, το οποίο  ο Αριστοτέλης πίστευε ότι ήταν το κέντρο της γης.Ο λόγος που επιταχύνονται  καθώς πέφτουν είναι ότι είναι  περιχαρή που  πλησιάζουν στη  φυσική   θέση τους!!!!! . Ο Νεύτωνας, αντίθετα, πρότεινε  ως αποτελεσματική αιτία: τη βαρύτητα. Δεν ήταν ο στόχος, δηλαδή η τελική αιτία, μόνο μια αποτελεσματική αιτία. Ένα ποτάμι δεν ρέει με στόχο να φτάσει τη θάλασσα, αλλά  πάει όπου η βαρύτητα το τραβά. Ομοίως με την εξέλιξη μέσω της φυσικής επιλογής, δεν έχει κάποιο σκοπό, αλλά μόνο πηγαίνει όπου η φυσική επιλογή την κατευθύνει. Αυτό φρικάρει   εκείνους τους ανθρώπους που επιμένουν στην αρχική  και τελική αιτία των φαινομένων. Με μεγάλη εφευρετικότητα,  έχουν προσπαθήσει να διορθώσουν  την κατάσταση, προτείνοντας ως αρχική  και τελική αιτία: την ευφυή σχεδίαση και τη θεϊστική εξέλιξη, αντίστοιχα.Ο ευφυής σχεδιασμός ισχυρίζεται ότι τουλάχιστον κάποιες από τις δομές που βρέθηκαν στους ζωντανούς οργανισμούς είναι το αποτέλεσμα της ευφυούς σχεδιασμού από έναν εξωτερικό παράγοντα και δεν είναι αποτέλεσμα της φυσικής επιλογής, ενώ στη  θεϊστική εξέλιξη ότι η εξέλιξη αυτή ελέγχεται από τον Θεό να παράγει Homo Sapiens . Στις σκέψεις αυτές δεν υπάρχει η χρησιμότητα της εξέλιξης ώστε με βάση αυτή να προβλεφθεί μια μελλοντική μορφή οργανισμού. Ως εκ τούτου, δεν έχουν θέση στην επιστήμη. Είναι αυτή η έλλειψη χρησιμότητας και όχι ο ρόλος του υπερφυσικού παράγοντα που οδηγεί στην απόρριψή τους ως επιστήμη.

 Συνοψίζοντας : Για τις δραστηριότητες των ζωντανών  οργανισμών, η επιστήμη μπορεί και απαντά στο ερώτημα «γιατί»και εκχωρεί μια τελική αιτία. Ωστόσο, για τα μη έμβια όντα η επιστήμη δεν έχει βρει ότι η τελική  αιτία είναι ιδέα χρήσιμη  και την έχει περιορίσει  στην απλότητα και την οικονομία . Ο Αριστοτέλης, οι οπαδοί και οι μαθητές του έκαναν το λάθος του ανθρωπομορφισμού της φύσης και απέδωσαν σε  αυτήν αιτίες που είναι κατάλληλες μόνο για τον άνθρωπο ή, στην καλύτερη περίπτωση, τα ζωντανά πλάσματα.

Πηγή :www.quantumdiaries.οrg

Εικόνα:(Galileo Galilei,  1564 –  1642)  Ιταλός αστρονόμος, φιλόσοφος και φυσικός.