Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 2013

Η Θεωρία των Παιγνίων & το Θεώρημα του John Nash, Κωνσταντίνος Δασκαλάκης.

Η θεωρία παιγνίων είναι κλάδος των μαθηματικών

 Χαρακτηρισμός ενός παιγνίου 

Υποθέτουμε αρχικά ότι υπάρχει μία κατάσταση, όπου ορισμένοι δρώντες (παίκτες) παίρνουν αποφάσεις, οι οποίες οδηγούν σε ορισμένα αποτελέσματα . Οι δρώντες αυτοί μπορεί να είναι δύο ή και περισσότεροι. Στην πρώτη περίπτωση εμφανίζονται τα "δύο προσώπων παίγνια" , και στη δεύτερη περίπτωση τα "παίγνια ν-προσώπων" . Αυτοί που συμμετέχουν σε ένα παίγνιο περισσότερων προσώπων μπορούν να σχηματίσουν κατά τη διάρκεια του παιγνίου μία "συμμαχία" διαρκείας ή περιορισμένου χρόνου, οπότε μεταφερόμαστε πάλι στα "παίγνια δύο προσώπων". Φυσικά ένα παίγνιο διαφέρει από μία πραγματική κατάσταση απλού ανταγωνισμού ή σύγκρουσης στο ότι η πραγμάτωσή του γίνεται ακριβώς κάτω από ορισμένες συνθήκες και σύμφωνα με ορισμένους κανόνες. Όλα τα παίγνια περιέχουν το χαρακτηριστικό του ανταγωνισμού μεταξύ των παικτών τους και το αποτελέσμά του οδηγεί σε "κέρδη" ή "απώλειες".
H θεωρία παιγνίων ξεκίνησε ουσιαστικά το 1928, όταν ο ουγγρικής καταγωγής μεγάλος μαθηματικός John von Neumann δημοσίευσε το θεμελιώδες θεώρημα «μηδενικού αθροίσματος» στο οποίο η απώλεια ενός παίκτη είναι ίση με το κέρδος ενός δεύτερου.
Στη συνέχεια αναπτύχθηκε από τον ίδιο τον von Neumann σε συνεργασία με τον Oskar Morgenstern, όταν το 1944 δημοσίευσαν τη Θεωρία Παιγνίων και Οικονομική Συμπεριφορά για να μελετήσουν ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις, όπου το καλύτερο που μπορεί να πετύχει κανείς εξαρτάται από το τι θα κάνει ο αντίπαλος.
‘Εκτοτε η θεωρία παιγνίων εφαρμόστηκε σε ένα μεγάλο εύρος πεδίων (ιδιαίτερα όταν υπάρχουν δύο μείζονες «παίκτες»), που εκτείνεται από τις πολεμικές επιχειρήσεις, την πολιτική και την οικονομία ως τη βιολογία, την κοινωνική ψυχολογία και τη φιλοσοφία, χωρίς να παραλείπουμε τα διαδικτυακά παιχνίδια στον κυβερνοχώρο και τις συνέπειές τους.
 H στρατηγική και οι επιλογές
Στην κλασική θεωρία παιγνίων έχουμε ένα σύνολο παικτών, ένα σύνολο στρατηγικών, που υπαγορεύει τη δράση την οποία πρέπει να ακολουθήσει κάθε παίκτης και μια «συνάρτηση κέρδους» για κάθε επιλογή στρατηγικής.
Το κέρδος  παριστάνεται με μια αριθμητική τιμή.
Σκοπός ενός παίκτη είναι βέβαια να βελτιστοποιήσει το κέρδος γι’ αυτόν.
Επειδή όμως και οποιοσδήποτε άλλος προσπαθεί να πετύχει τον ίδιο στόχο, το ερώτημα είναι πώς θα πρέπει να ενεργήσει κάθε παίκτης.
Ενα μέγεθος που θα προσδιόριζε τον σκοπό ενός παίκτη είναι η λεγόμενη «ισορροπία Nash», μια έννοια που οφείλεται στον νομπελίστα μαθηματικό και οικονομολόγο John Nash, η ζωή του οποίου αποτέλεσε το θέμα της γνωστής ταινίας «Ενας υπέροχος άνθρωπος».

Προσέγγιση της ισορροπίας Nash

Το θεώρημα που διατύπωσε ο Nash και έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο αναφέρει πως κάθε παίγνιο με πεπερασμένο πλήθος παικτών και στρατηγικών έχει τουλάχιστον ένα σημείο ισορροπίας, σύμφωνα με το οποίο όλοι οι παίκτες επιλέγουν τις πιο συμφέρουσες για αυτούς στρατηγικές, γνωρίζοντας και τις επιλογές των αντιπάλων τους. Οι παίκτες σκέφτονται τι μπορεί να διαλέξει ο αντίπαλος τους, προσπαθούν να καταλάβουν τη συμπεριφορά των άλλων και επιλέγουν την στρατηγική τους σύμφωνα με αυτό. Δηλαδή η στρατηγική ενός παίκτη αποτελεί την καλύτερη αντίδραση(απόκριση) στην στρατηγική του άλλου παίκτη. Αυτός ο συνδυασμός στρατηγικών αποτελεί ισορροπία Nash. 

Ο παίκτης επιλέγει εκείνη από τις δικές του στρατηγικές, η οποία είναι η καλύτερη απάντηση στην στρατηγική που νομίζει ότι θα επιλέξει ο άλλος παίκτης. Επομένως κανένας παίκτης δεν έχει κίνητρο να φύγει μονομερώς από αυτήν την ισορροπία που έχει δημιουργηθεί. Οι παίκτες καταλαβαίνουν πως βρίσκονται σε ισορροπία αν μια αλλαγή στις στρατηγικές από οποιονδήποτε από αυτούς, οδηγήσει σε χαμηλότερο κέρδος από αυτό που θα είχαν αν παρέμεναν στη σωστή στρατηγική.

Δεδομένου των επιλογών των αντιπάλων, ο παίκτης δεν έχει να κερδίσει κάποιο μεγαλύτερο όφελος και για αυτό δεν αλλάζει στρατηγική.

Όπως είναι φανερό η θεωρία για την ισορροπία Nash, έχει δύο συνιστώσες: πρώτα κάθε παίκτης κάνει την επιλογή του βασιζόμενος στην ορθολογική απόφαση που προέρχεται από τις πεποιθήσεις του για το τι θα πράξει ο αντίπαλος και δεύτερον κάθε πεποίθηση του παίκτη για την επιλογή του αντιπάλου του είναι σωστή.
Ένα από τα παράδοξα της ισορροπίας Nash που μπορεί να θεωρηθεί και σαν αδυναμία της είναι ότι σε κάποια παίγνια οι παίκτες έχουν μεγαλύτερο όφελος αν δεν διαλέξουν την ισορροπία Nash και διαλέξουν άλλη στρατηγική. Ενώ η ισορροπία Nash δίνει την ελκυστικότερη λύση για όλους τους παίκτες, οδηγώντας στο σημείο ισορροπίας, εντούτοις υπάρχουν κάποια διάσημα παίγνια που είναι εξαίρεση στον κανόνα.Συμπερασματικά  ο Αμερικανός επιστήμονας τη δεκαετία του ΄50 έφτιαξε ένα απλοποιημένο σύστημα των σχέσεων και των ενεργειών κάποιων ανθρώπων που βρίσκονταν σε καταστάσεις με διαφορετικά συμφέροντα, όπως το να είναι αντίπαλοι σε ένα παιχνίδι. Κι έδειξε ότι σε κάθε αγορά, ακόμη κι όταν υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα, υπάρχει τρόπος να βρεθεί η ισορροπία. 

Το δίλημμα του φυλακισμένου “Prisoner’s dilemma”

Το πιο γνωστό και σημαντικό παίγνιο στην ιστορία της θεωρίας παιγνίων είναι το παίγνιο του διλήμματος του φυλακισμένου(Prisoner,s dilemma).


Παίγνιον “Prisoner’s dilemma”



Στρατηγική 1 =confess

Στρατηγική 2   =not confess 
Ισορροπία Ναsh (A1,B1) στο σημείο αυτό οι παίκτες έχουν το μεγαλύτερο κέρδος αν δεχθούμε ότι δεν θα προδώσουν ο ένας τον άλλο.
Δύο ύποπτοι για ένα έγκλημα που έπραξαν από κοινού συλλαμβάνονται από την αστυνομία και κρατούνται σε διαφορετικά κελιά, ώστε να μην έχουν μεταξύ τους επικοινωνία. Οι αστυνομικοί είναι σίγουροι για την ενοχή τους αλλά ελλείψει αποδεικτικών στοιχείων τους προσφέρουν μια συμφωνία: αν και οι δύο ομολογήσουν ότι διέπραξαν το έγκλημα θα καταδικαστούν μόνο σε τρία χρόνια φυλάκισης. Αν μόνο ο ένας ομολογήσει θα αφεθεί ελεύθερος ενώ ο άλλος που θα αρνηθεί θα φυλακιστεί για πέντε χρόνια. Τέλος, αν κανένας δεν ομολογήσει, και οι δύο θα περάσουνε έναν χρόνο στη φυλακή.
Το δίλημμα εμφανίζεται όταν κάποιος υποθέτει ότι και οι δύο φυλακισμένοι νοιάζονται μόνο για να ελαχιστοποιήσουν την ποινή τους. Κάθε παίκτης έχει δύο στρατηγικές επιλογές : είτε να ομολογήσει και να συνεργαστεί με την αστυνομία (confess), είτε να παραμείνει σιωπηλός (not confess). Για παράδειγμα το καλύτερο αποτέλεσμα για τον παίκτη Α είναι να ομολογήσει και ο παίκτης Β να μείνει σιωπηλός. Το επόμενο καλύτερο αποτέλεσμα για τον Α είναι να μη μιλήσει κανένας από τους δύο, ενώ το χειρότερο σενάριο είναι να μιλήσει ο Β ενώ ο Α θα παραμείνει σιωπηλός. Το αντίστοιχο ισχύει και για τον παίκτη Β. Είναι λοιπόν φανερό πως οτιδήποτε και να σκοπεύει να κάνει ο Β, ο παίκτης Α θα πρέπει να επιλέξει την πρώτη στρατηγική(να ομολογήσει δηλαδή), αφού έτσι θα έχει καλύτερα αποτελέσματα. Ομοίως ισχύει και για τον Β παίκτη ο οποίος θα προτιμήσει και αυτός να μη μιλήσει. Σε αυτό το σημείο υπάρχει το δίλημμα αφού από τον πίνακα φαίνεται πως οι παίκτες θα αποκομίσουν μεγαλύτερο όφελος αν και οι δύο επιλέξουν να μη μιλήσουν από το να τα ομολογήσουν όλα. . Έτσι η καλύτερη στρατηγική για τον καθένα ξεχωριστά, παράγει ένα αποτέλεσμα που δεν είναι καλό για την ομάδα, κάνοντας τα ατομικά κίνητρα να υπονομεύουν το κοινό συμφέρον .

Πρόκειται για ένα παιχνίδι όπου τα κέρδη προέρχονται από τη συνεργασία. Το καλύτερο αποτέλεσμα και για τους δύο παίκτες είναι να μη μιλήσουν στους αστυνομικούς . Παρόλα αυτά, κάθε παίκτης έχει ένα μεγάλο κίνητρο να γίνει προδότης. Οτιδήποτε και να κάνει ο ένας παίκτης, ο αντίπαλος προτιμάει να ομολογήσει. Έτσι το παίγνιο αυτό έχει μία μοναδική Nash ισορροπία, μία κυρίαρχη στρατηγική, η οποία είναι η από κοινού ομολογία.
ο παράδοξο του αποτελέσματος εξηγείται από το γεγονός ότι οι φυλακισμένοι βρίσκονται σε ξεχωριστά κελιά και δεν μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους για να αποφασίσουν από κοινού τι θα κάνουν. Αν μπορούσαν να το συζητήσουν ίσως να έβλεπαν πως η καλύτερη λύση είναι να μη μιλήσει κανένας τους. Αλλά ακόμη και με μια προφορική συμφωνία οι φυλακισμένοι ίσως προσπαθήσουν να προδώσουν τον υποτιθέμενο αντίπαλο τους, προλαβαίνοντας τον από μια πιθανή προδοσία. Εδώ επέρχεται ο παράγοντας της αξιοπιστίας: υπάρχει μια έφεση προς συνεργασία με εκείνους που πιστεύουμε ότι έχουν αντίστοιχη έφεση να συνεργαστούν. Ανορθόδοξη επίσης είναι η απόφαση να προδώσουν ο ένας τον άλλον, μιας και η σιωπή αποτελεί ύψιστη τιμή σε τέτοιες κοινωνικές ομάδες.
Μια άλλη περίπτωση είναι οι δύο ύποπτοι να μην ομολογήσουν, μόνο αν έχουν ξαναπεράσει όλο αυτό και γνωρίζουν πως δεν πρόκειται να προδοθούν Αυτή η ισορροπία λέγεται “υπό-παιγνιακή τέλεια ισορροπία Nash” όπου οι φυλακισμένοι έχουν μάθει να μην καρφώνουν ο ένας τον άλλον και έτσι ελαχιστοποιούν την συλλογική ποινή τους.

Το δίλημμα του φυλακισμένου αν και φαίνεται άσχετο με την καθημερινότητα του ανθρώπου, μπορούμε να το διακρίνουμε παντού, σε όλα τα κοινωνικά φαινόμενα. Υπάρχει μια τεράστια βιβλιογραφία που το αναλύει και μάλιστα πολλοί πιστεύουν πως αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της κοινωνικής ζωής. Οι εφαρμογές του λοιπόν στην καθημερινότητα ποικίλλουν από την οικονομία, την πολιτική και την κοινωνιολογία έως την εθνολογία και την εξελικτική βιολογία.

Στην πολιτική για παράδειγμα αυτό το παίγνιο χρησιμοποιείται για να επεξηγήσει το πρόβλημα που έχουν δύο κράτη με την απόκτηση όπλων. Υπάρχουν δύο στρατηγικές επιλογές για τα κράτη: είτε να αυξήσουν την στρατιωτική τους δύναμη και να αγοράσουν καινούριο εξοπλισμό, είτε να κάνουν μια συμφωνία έτσι ώστε να μειώσουν την χρησιμοποίηση όπλων. Κανένα κράτος δεν είναι βέβαιο ότι το άλλο θα κρατήσει την υπόσχεση του και επομένως και τα δύο κλίνουν στο να αγοράσουν τελικά τα όπλα. Παράδειγμα για αυτήν την περίπτωση αποτελεί η διαμάχη Αμερικής -Ρωσίας τη δεκαετία του 50(όταν πρωτομελετήθηκε το συγκεκριμένο παίγνιο) για την απόκτηση πυρηνικού εξοπλισμού.

Είναι φανερό πως σε κάθε συναλλαγή ή σύγκρουση ατομικών συμφερόντων που θίγει τους ανθρώπους, υπάρχει κάπου εκεί το δίλημμα του φυλακισμένου. Τα παραδείγματα ποικίλλουν από τα πολιτικά παζάρια και τους πλειστηριασμούς έως την συμπεριφορά των οδηγών στους δρόμους και την επιλογή δύο αντιμαχόμενων μερών για το αν θα χρησιμοποιήσουν δικηγόρους ή/ και θα καταφύγουν στα δικαστήρια για να λύσουν τις διαφορές τους. Το κοινό στοιχείο σε όλα αυτά τα παραδείγματα είναι ότι αν ο καθένας δράσει συνεργατικά θα υπάρξει το καλύτερο αποτέλεσμα. Δυστυχώς σχεδόν όλοι σκέφτονται μόνο το προσωπικό συμφέρον, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν σε μη επιθυμητά αποτελέσματα. 

 Ο 28χρ Κ. Δασκαλάκης έλυσε τον γρίφο του νομπελίστα John Nash

Μετά τη διατύπωση της θεωρίας του Νας- η οποία δεν βρίσκει εφαρμογή μόνο στα παιχνίδια αλλά και στην αγορά ή το Διδίκτυο- ξεκίνησαν πολλοί επιστήμονες να ψάχνουν με ποιον τρόπο μπορεί κανείς να προβλέψει την ισορροπία Νας(Nash Equlibrium ), όπως για παράδειγμα τι θα γίνει στην αγορά ή το να προβλέψει κανείς ποιος θα κερδίσει στο σκάκι ή ποια στρατηγική είναι καλύτερη στο πόκερ.Απαντήσεις στο θέμα έδωσε ο Κωνσταντίνος ΔασκαλάκηςΑπόφοιτος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με βαθμό 9,98 στα 10, με μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ,  σήμερα καθηγητής πληροφορικής στο MIT, ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης θεωρείται ένα από τα πιο λαμπρά μυαλά διεθνώς. O K. Δασκαλάκης  σε συνεργασία με τους καθηγητές του, Χρίστο Παπαδημητρίου από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ και τον καθηγητή Πολ Γκόλντμπεργκ του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, κατάφεραν να αποδείξουν, ότι δεν υπάρχει τρόπος για να προβλεφθεί η ισορροπία.  Η διδακτορική του διατριβή μελετά το Θεώρημα του Νας, στη θεωρία των παιγνίων, θεώρημα για το οποίο το 1994 ο Νας κέρδισε το Νόμπελ Οικονομίας. Ο 28χρονος Κων. Δασκαλάκης τράβηξε τα βλέμματα της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας πάνω του, καθώς βραβεύθηκε από τον διεθνή οργανισμό ΑCΜ (Αssociation for Computing Μachinery), την Ένωση δηλαδή όλων όσων ασχολούνται με την πληροφορική, η οποία δίνει ένα βραβείο για την καλύτερη διδακτορική διατριβή κάθε χρόνο.
Σε συνέντευξή του στα “Νέα” δηλώνει :
«Θα χαθώ στην Ελλάδα…»
«Το αντικείμενό μου είναι τέτοιο που φοβάμαι ότι αν ερχόμουν στην Ελλάδα δεν θα μπορούσα να συνεχίσω τις έρευνές μου. Το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες, ενδεχομένως ούτε η απαραίτητη υποστήριξη στο ερευνητικό μου έργο. Φοβάμαι ότι μπορεί να χαθώ στην ελληνική γραφειοκρατία» λέει. Αυτό που του αρέσει ιδιαίτερα στη Βοστώνη είναι ότι είναι ένας τεράστιος ακαδημαϊκός χώρος. «Ο μισός πληθυσμός της πόλης έχει σχέση με τον πανεπιστημιακό κόσμο».


Eικονα: John Nash Γεννήθηκε το 1928 Bluefield,Δυτική Βιρτζίνια ,ΗΠΑ

Πηγή: 
1)"ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ NASH 
ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ " Μεταπτυχιακή Διατριβή της Βλαχοπούλου Αθανασίας, 2010 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
2)Εφημερίδα : τα ΝΕΑ
 3) tovima.gr [από το άρθρο "Οι εκλογές και η θεωρία των παιγνίων", ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  13/06/2004, 
Συγγραφέας άρθρου: Κωνσταντίνος Βαγιονάκης-Καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής-Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων),

Πέμπτη 10 Ιανουαρίου 2013

Ατμοσφαιρική ρύπανση


Μεγάλες διαστάσεις πήρε  το πρόβλημα της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα από προϊόντα καύσης (αιθάλη)   στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλα αστικά κέντρα της χώρας. Ξεκίνησε η προβολή του θέματος από μια φωτογραφία της αιθαλομίχλης στην Αθήνα που έκανε ορατό το φαινόμενο
Αιτία η υψηλή τιμή στο πετρέλαιο θέρμανσηςπου έχει στρέψει τους πολίτες σε εναλλακτικές πηγές θέρμανσης όπως η καύση ξύλων σε τζάκια ή ξυλόσομπες και οι καυστήρες πέλλετ (η καύση πέλλετ στην Αθήνα επιτράπηκε με υπουργική απόφαση το Σεπτέμβριο του 2011).
Τα μικροσωματίδια που εκλύονται από την καύση των ξύλων -30 φορές περισσότερα από την καύση αντίστοιχης ποσότητας πετρελαίου θέρμανσης- σε συνδυασμό με συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τους δυο τελευταίους  μήνες,εκτόξευσαν στα ύψη τις συγκεντρώσεις επιβλαβών μικροσωματιδίων αιθάλης στην ατμόσφαιρα.
Οι συνθήκες αυτές χαρακτηρίζονταν από ασθενείς ανέμους που δημιούργησαν ένα τείχος ψυχρών αερίων μαζών που παρεμπόδισε τη διάλυση των μικροσωματιδίων και συνέβαλε στη δημιουργία αιθαλομίχλης.
Το πρόβλημα πήρε μεγάλες διαστάσεις από τα μέσα ενημέρωσης και ακολούθησαν οι εκπρόσωποι των κομμάτων που  έδωσαν πολιτική διάσταση στο θέμα.
 Το ζήτημα της ρύπανσης από καυσόξυλα  είχε μόνο δημοσιογραφική και κομματική τεκμηρίωση και καθόλου επιστημονική.
Οι πλέον αρμόδιοι για αυτό το είδος  της ρύπανσης και τις συνέπειες της θα έπρεπε να είναι οι επιστημονικοί φορείς .
Όταν ρωτήθηκε ο καθηγητής της Πνευμονολογίας απάντησε ότι χωρίς μετρήσεις χωροταξικές δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τις συνέπειες του φαινόμενου.
Οι στατιστικές έδειξαν ότι στα Νοσοκομεία της Αττικής δεν παρουσιάστηκε αύξηση της προσέλευσης ασθενών  με προβλήματα που να σχετίζονται με την αύξηση της ρύπανσης.Όλοι οι ισχυρισμοί βασίστηκαν σε ένα ρύπο ,στα μικροσωματίδια αιθάλης,που είναι προφανής και αναμενόμενη η αύξηση τους .Δεν χρειάζεται να έχεις  επιστημονική γνώση για να αποφανθείς ότι από τη καύση των ξύλων παράγεται αιθάλη (καπνιά).Η αιθάλη είναι άκαυστος άνθρακας σε λεπτόκοκκη μορφή (σκόνη) που επικάθεται κατά ένα μέρος στο εσωτερικό της καμινάδας.
.Η αναφορά ότι αυξήθηκαν τα μικροσωματίδια γενικώς δεν μπορεί να είναι αξιόπιστη διότι εξαρτάται από πού ελήφθη η μέτρηση . Στα Βόρεια προάστια  της Αττικής όπως Μαρούσι και Κηφισιά  ανακοινώθηκαν μετρήσεις που δείχνουν ότι τα μικροσωματίδια υπερέβησαν το επιστημονικά ανεκτό όριο.Στις περιοχές αυτές υπάρχουν τα περισσότερα τζάκια και η αύξηση των ρύπων την περίοδο των εορτών ήταν αναμενόμενη διότι ως επί το πλείστον τα Χριστούγεννα ανάβουν τα Τζάκια .
Ο εναλλακτικός τρόπος χρήσης καυσόξυλων για θέρμανση δεν αυξάνει τη συνολική ρύπανση απλά μεταβάλλει το είδος της ρύπανσης αυξάνοντας τοπικά κυρίως τα μικροσωματίδια Είναι προφανές ότι η χρήση των τζακιών της Κηφισιάς δεν επηρεάζει τα μικροσωματίδια στο Κερατσίνι,διότι στη απόσταση αυτή η διασπορά μειώνει την πυκνότητα των μικροσωματιδίων,τα οποία λόγω βάρους αποτίθενται στη επιφάνεια της γης στο ενδιάμεσο διάστημα.Σε αντίθεση  άλλοι αέριοι ρύποι διασκορπίζονται σε όλη σχεδόν την έκταση του λεκανοπεδίου.Σε κάθε περίπτωση το κίνητρο καύσης καυσόξυλων είναι διαφορετικό στα Βόρεια προάστια.Παράλληλα παρατηρήθηκε μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να μειώθηκαν άλλοι πιο επικίνδυνοι ρύποι που  σχετίζονται με τη χρήση πετρελαίου.
  Οι ρύποι από τη καύση  πετρελαίου απεκρύβησαν επιμελώς και ξαφνικά το πετρέλαιο έγινε  ένα αγγελικό καύσιμο.
Τα κυριότερα παράγωγα της καύσης  του πετρελαίου που είναι  επικίνδυνα για την υγεία είναι:
¨1) Το διοξείδιο του θείου ,που η παρουσία του στην ατμόσφαιρα της Αθήνας δημιουργεί το φαινόμενο της όξινης βροχής  που διαβρώνει τα μάρμαρα της Ακρόπολης και οδήγησε στην απόφαση να μπουν οι Καρυάτιδες σε Μουσείο.Στην Αθήνα υπάρχει υπουργική απόφαση για χρήση πετρελαίου με χαμηλή περιεκτικότητα σε θειάφι.Είναι αμφίβολο αν τηρείται η σχετική απόφαση του υπουργείου περιβάλλοντος. Το μικρότερης περιεκτικότητας σε θειάφι πετρέλαιο είναι ακριβότερο.
2) Τα οξείδια του αζώτου από την καύση υγρών καυσίμων που δίνουν ένα καφετί χρώμα στην αιθαλομίχλη . Τα οξείδια του αζώτου συμβάλλουν στην δημιουργία ασθματικών καταστάσεων και αναπνευστικών προβλημάτων, καθώς σε συνθήκες βροχής σχηματίζουν, αντιδρώντας με το νερό,νιτρικό οξύ(όξινη βροχή), ενώ σε συνθήκες υψηλής υγρασίας σχηματίζουν ατμούς νιτρικού οξέος, οι οποίοι είναι δυνατόν να εισχωρήσουν στο αναπνευστικό σύστημα προκαλώντας  σοβαρές βλάβες.
3)Το μονοξείδιο του άνθρακα από τη καύση υγρών καυσίμων  είναι δηλητηριώδες δεσμεύει την αιμογλοβίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων  σχηματίζοντας την ανθρακοαιμοσφαιρίνη . και σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να οδηγήσει σε ανωμαλίες της όρασης, κακή εκτίμηση του χώρου και του χρόνου και πιθανόν σε αναισθησία.
 (Στο μονοξείδιο του άνθρακα οφείλεται και ο θάνατος από τη καύση κάρβουνων σε κλειστό χώρο που δεν αερίζεται ικανοποιητικά όπως τα μαγκάλια που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν).
4)Το διοξείδιο του άνθρακα παράγωγο κάθε καύσης είναι από τους σημαντικότερους ρυπαντές είναι ασφυκτικό αέριο διότι εκτοπίζει το ελαφρύτερο οξυγόνο (Σε ένα χώρο που υπάρχουν βαρέλια όπου ο μούστος μετατρέπεται σε κρασί, παράγεται κατά τη μετατροπή του μούστου σε κρασί, διοξείδιο του άνθρακα, κινδυνεύεις από ασφυξία αν  χώρος δεν αερίζεται  καλά.)Στο διοξείδιο του άνθρακα οφείλεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου.Το διοξείδιο του άνθρακα απορροφάτε από τα φυτά μέσω τις διαδικασίας της φωτοσύνθεσης.Στη φωτοσύνθεση η ανόργανη ύλη το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα με τη βοήθεια της χλωροφύλλης και του φωτός παράγεται η γλυκόζη στα φυτά.Μέσω αυτής της διαδικασίας διατηρείται η ισορροπία του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.Είναι πολύ σημαντική η παρουσία των δασών στη φύση.Στις πόλεις η έλλειψη πρασίνου έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα που οδηγεί σε αύξηση της μέσης θερμοκρασίας σε σχέση με την ύπαιθρο.
5)Ο ρυπαντής που κάνει το πετρέλαιο πιο επικίνδυνο από τα καυσόξυλα είναι οι άκαυστοι υδρογονάνθρακες .Δηλαδή εκείνο το τμήμα του πετρελαίου που δεν καίγεται και πηγαίνει στην ατμόσφαιρα ,ιδιαίτερα αν ο καυστήρας δεν είναι καλά συντηρημένος. Έχουν καρκινογόνο δράση.

Εδώ θα αναφέρω ως προσωπική μου εμπειρία την καταστροφή τριών δέντρων στο κήπο της πολυκατοικίας από μια πολύ μικρή ποσότητα πετρελαίου που διαρρέεται  κάθε φορά κατά την προμήθεια πετρελαίου.
6) Τα μικροσωματίδια(αιθάλη) προέρχονται από άμεση εκπομπή από διαδικασίες καύσης, όπως η χρήση βενζίνης και πετρελαίου ντίζελ σε οχήματα, η καύση ξύλων, η καύση γαιάνθρακα σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικές διαδικασίες, όπως σε μεταλλουργεία, τσιμεντοβιομηχανίες, χαρτοβιομηχανία και χαλυβουργεία.Η παρουσία τους προκαλεί αναπνευστικά προβλήματα και χρόνια πνευμονικά νοσήματα.
Τέλος κατά την καύση παράγεται και νερό με την μορφή υδρατμών ,ο συνδυασμός των ατμών νερού με  την αιθάλη δημιουργεί την αιθαλομιχλη.
Στα αυτοκίνητα όταν κάνουμε έλεγχο καυσαερίων ελέγχουμε τρεις ρύπους ,διοξείδιο του άνθρακα,μονοξείδιο του άνθρακα,υδρογονάνθρακες . Όλοι οι αέριοι ρύποι συνδέονται με υποβάθμιση της ποιότητας της υγείας.

Στο ερώτημα πετρέλαιο ή καυσόξυλα ποιο ρυπαίνει περισσότερο δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το πετρέλαιο ρυπαίνει  με πιο επικίνδυνους ρύπους για την υγεία.Η διαφορά είναι ότι η καύση καυσόξυλων λόγω της οσμής του καμένου ξύλου και της ευκολότερης δημιουργίας αιθαλομίχλης αφού παράγει περισσότερα μικροσωματίδια   είναι  ορατός εχθρός
,ενώ η καύση πετρελαίου είναι  αόρατος εχθρός.
 Τα ποικίλα συμφέροντα  προσπαθούν να κατευθύνουν την κοινή γνώμη στη άποψη ότι η χρήση πετρελαίου είναι προτιμότερη. Αποκρύπτοντας επιμελώς  ότι η καύση ορυκτών καυσίμων, όπως γαιάνθρακα και πετρελαίου, τόσο σε εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στις κατοικίες, αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Η μετακίνηση του κόσμου  σε άλλες μορφές θέρμανσης έβλαψε όλο το κύκλωμα διανομής πετρελαίου αλλά και τις κρατικές εισπράξεις.

Το υπουργείο υγείας  αποφάσισε ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα ελέγχου της κατανάλωσης καυσόξυλων και  πρότεινε τη κατασκευή ενεργειακών τζακιών, αγνοώντας ότι οι πολίτες που κατέφυγαν στη λύση καυσόξυλα λόγω της τιμής του ,αν είχαν χρήματα να κατασκευάσουν ενεργειακά τζάκια θα προτιμούσαν να αγοράσουν πετρέλαιο.
Oι μελέτες σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση έδειξαν ότι σε μια τυπική πόλη, η βιομηχανία ευθύνεται για το 50% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τα μέσα μεταφοράς για το 35%, ενώ τα νοικοκυριά για το 15%. Το συμπέρασμα αυτό υποδεικνύει προς ποια κατεύθυνση πρέπει να οδηγηθούμε για να αναπνέουμε καθαρότερο αέρα.
Η στάση του κράτους είναι υποκριτική,βλέπει μόνο την ορατή αιθαλομίχλη που προκαλούν τα καυσόξυλα τη χειμερινή περίοδο που προδίδει τη λάθος πολιτική του στο θέμα πετρέλαιο θέρμανσης. Εδώ και χρόνια είναι ορατό το νέφος με καφετί χρώμα στον ορίζοντα που οφείλεται στα επικίνδυνα οξείδια του αζώτου και τα διάφορα μέτρα που προώθησε δεν είχαν στόχο τη μείωση του ,ενώ είναι γνωστό ότι υπερβαίνει συχνά τα όρια συναγερμού όλες τις εποχές του χρόνου,  αντίθετα προωθούσε πολιτικές που ευνοούσαν διάφορες επαγγελματικές ομάδες.
Υπάρχουν λύσεις για τη συνολική μείωση των μικροσωματιδίων στα αστικά κέντρα και  γενικότερα όλων των ρύπων.
Ένα ιδανικό καύσιμο θα πρέπει να κάνει τέλεια καύση .Τα προϊόντα της τέλειας καύσης είναι δυο, το διοξείδιο του άνθρακα και οι υδρατμοί.
Απαραίτητη προϋπόθεση  είναι η καλή λειτουργία του καυστήρα.Το φυσικό αέριο που αποτελείται κυρίως από μεθάνιο  οδηγείται ευκολότερα σε τέλεια καύση και δημιουργεί λιγότερους πάσης φύσεως ρύπους.
Προτάσεις που είναι γνωστές και θα πρέπει τα επόμενα χρόνια να πραγματοποιηθούν είναι :

1)Συστηματικός έλεγχος όλων των καυστήρων.
2)Επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα .
3)Η κατάργηση της χρήσης πετρελαίου στα ταξί. και στα μικρά φορτηγά διανομής προϊόντων στις πόλειςΗ χρήση του πετρελαίου είχε καταργηθεί στα ταξί και επαναφέρθηκε για να ικανοποιήσει το αίτημα των  επαγγελματιών του κλάδου.
4) Η χρήση φυσικού αερίου σε όλα τα  αστικά λεωφορεία .
5)Η ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς  και η δημιουργία αντικινήτρων για τη χρήση ΙΧ στις πόλεις.
6)Αντικίνητρα για την αγορά αυτοκινήτων μεγάλου κυβισμού.
7)Απόσυρση όλων των οχημάτων παλιάς τεχνολογίας.
8)Χρήση υβριδικών και  ηλεκτρικών αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης
Βέβαια σε περίοδο οικονομικής κρίσης οι παραπάνω προτάσεις φαίνονται ουτοπικές.

Σάββατο 22 Δεκεμβρίου 2012

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ-ΘΕΩΡΙΑ “PEAK OIL"



Η  ανάπτυξη του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού  βασίστηκε στη χρήση πετρελαίου και γενικότερα στα ορυκτά καύσιμα όπως φυσικό αέριο και γαιάνθρακα .
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που απασχολεί τους μελλοντολόγους και θα απασχολήσει τους πολιτικούς  στο μέλλον είναι η μείωση των παγκοσμίων αποθεμάτων πετρελαίου ,ο πιθανός χρόνος εξάντλησης τους και η μορφή που θα έχει ο πολιτισμός με το τέλος της εποχής του πετρελαίου.
Η θεωρία peak oil είναι  η εκτίμηση ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα αγγίξει σύντομα το σημείο κορύφωσή της. 
   Η θεωρία " peak oil " διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον γεωλόγο Μάριον Κινγκ Χάμπερτ (M. K. Hubbert), ο οποίος, το 1956, προέβη στην εκτίμηση ότι η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ θα αγγίξει το σημείο κορύφωσή της μεταξύ 1965 και 1970 και έπειτα θα ακολουθούσε πτωτική καμπύλη, γνωστή τώρα ως η καμπύλη του Χάμπερτ .Η καμπύλη κορύφωσης Χάμπερτ είναι ένα κωδωνοειδές μοντέλο παραγωγής μιας συγκεκριμένης χώρας, περιοχής ή του πλανήτη στη βάση της υπόθεσης ενός συνόλου ανακτήσιμων ποσοτήτων αργού πετρελαίου. 
 Ομως ο Χάμπερτ σχεδόν δεν πρόφτασε να παραδώσει την εργασία του. 
 Δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από τα αφεντικά του στη Shell, οι οποίοι του ζήτησαν να «μετριάσει τη σημασία της». 
 Η απάντησή του ήταν ότι δεν υπήρχε τίποτα να μετριάσει.
Η καμπύλη του M. K. Hubbert και η θεωρία Peak Oil
Από τη παραπάνω καμπύλη είναι φανερό ότι πλησιάζουμε το μέγιστο της παραγωγής πετρελαίου και ότι το 2050 η παραγωγή θα έχει πέσει στο 50%.Ο θεωρητικός μηδενισμός της παραγωγής είναι το 2200 .Πλησιάζοντας το 2050 το πετρέλαιο δεν θα επαρκεί για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες της ανθρωπότητας και θα πρέπει να έχει αντικατασταθεί με άλλη μορφή ενέργειας.
Η πετρελαιοβιομηχανία και οι πολιτικοί υποστηρικτές της,προκειμένου να υπηρετήσουν την κοντόφθαλμη, βραχυπρόθεσμη επιδίωξη κέρδους, κάνουν ό,τι μπορούν για να «υποβαθμίσουν» το μήνυμα ότι το πετρέλαιο είναι μια περιορισμένη πηγή ενέργειας και θα εξαντλειθεί κάποια μέρα.
  Το 2004, η Shell τελικά πιάστηκε να ψεύδεται αναφορικά με την ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της. Η εταιρεία «φούσκωσε» τη δηλωμένη ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της ώστε να διατηρήσει τις τιμές των μετοχών της υψηλές, διότι ποιος θέλει να επενδύσει σε μια εταιρεία -ή βιομηχανία- που ακολουθεί την πορεία των δεινοσαύρων; Σήμερα πλέον, τα στοιχεία της Energy Information Administration, της στατιστικής υπηρεσίας του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, δείχνουν ότι όντως η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου έφθασε στο σημείο κορύφωσής της το 1971.Η θεωρία του  Hubbert επαληθεύτηκε.
  Πρόσφατα 18 έγκριτοι μελετητές των προμηθειών ενέργειας συμφώνησαν ότι η μέγιστη εξόρυξη πετρελαίου θα συμβεί το 2020  με ρυθμό που θα ανέρχεται στα 93 εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα.  Η σημερινή κατανάλωση πετρελαίου γίνεται με ρυθμό της τάξης του  85  εκατομμύρια βαρέλια ανά ημέρα. Παρόλα αυτά υπάρχει εκτεταμένη ανησυχία ότι έχουμε φτάσει στο peak oil,  εφόσον ο ρυθμός ανακαλύψεων νέων κοιτασμάτων δεν επαρκεί για να ικανοποιήσει τις αυξανόμενες ενεργειακές μας ανάγκες. 
 Γιατί τρομάζει η θεωρία του Peak Oil σήμερα;
Η προέκταση της θεωρίας του Χάμπερτ σε παγκόσμιο επίπεδο τρομοκρατεί. Μία απλοποιημένη ανάλυση της παγκόσμιας πετρελαϊκής πραγματικότητας δίνεται στη συνέχεια:
 
O όρος "peak oil" δεν σημαίνει την εξάντληση του πετρελαίου, αλλά την εξάντληση του φθηνού πετρελαίου. Όπως κάθε γεγονός έχει αρχή-μέση-τέλος, το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο. Πρακτικά το peak oil θα ισχύσει όταν δαπανήσουμε τις μισές ποσότητες πετρελαίου του πλανήτη. Πολλοί ειδικοί του πετρελαίου έχουν αποφανθεί ότι ήδη έχουμε καταναλώσει το μισό πετρέλαιο του πλανήτη (ή σύντομα θα φτάσουμε στο σημείο αυτό κατά τα επόμενα χρόνια), οπότε σύντομα αρχίζει η αντίστροφη πορεία.
Ένας απλός τρόπος για να βρούμε το σημείο Peak Oil είναι η συσχέτιση της πορείας του ρυθμού ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου με την πορεία της παραγωγής πετρελαίου. Αυτό δίνεται στο παρακάτω σχήμα.

Συσχέτιση της ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου (Discovery) 
με την παραγωγή πετρελαίου (Production)

Στην περίπτωση των ΗΠΑ, το μέγιστο ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων ήταν τέλη της δεκαετίας του '30 και το peak oil δηλαδή το μέγιστο της παραγωγής 40 χρόνια αργότερα, περί το 1970.

Σχετικά με τα κοιτάσματα παγκοσμίως, το μέγιστο ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων έφτασε στο μέγιστο τέλη της δεκαετίας του '60 και από τότε μειώνονται συνεχώς. Οπότε σύμφωνα με την απλή λογική, αν ισχύσει ότι και στο παράδειγμα των ΗΠΑ, στις μέρες μας κλείνει ο 40ετής κύκλος, οπότε πιθανώς να βρισκόμαστε στο peak oil δηλαδή η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου έχει ήδη αγγίξει ή θα αγγίξει σύντομα το σημείο κορύφωσής της. 


Σήμερα καταναλώνουμε πλέον τετραπλάσιο πετρέλαιο από αυτό που ανακαλύπτουμε στα νέα κοιτάσματα.

Μια απλή εξήγηση της θεωρίας
 Οι πετρελαϊκές εταιρείες, έχουν εξορύξει το πετρέλαιο που ήταν εύκολο και οικονομικό να εξορυχθεί. Αυτό το πετρέλαιο βρίσκονταν στο έδαφος και σχετικά κοντά στην επιφάνεια και ήταν χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, γεγονός που έκανε εύκολη τη διύλιση του. Το πετρέλαιο που έχει απομείνει στον πλανήτη είναι πολύ πιθανόν να βρίσκεται σε απόμακρες περιοχές, μακριά από τις αγορές, σε μικρά ή χαμηλής ποιότητας πεδία και για αυτό απαιτούνται περισσότερα χρήματα και ενέργεια για την εξόρυξη και διύλιση του. Επιπλέον, όλα τα πετρελαϊκά πεδία φθάνουν κάποια στιγμή στο σημείο όπου η περαιτέρω εκμετάλλευσή τους δεν είναι ενεργειακά και οικονομικά βιώσιμη. Αν δηλαδή απαιτείται η δαπάνη ενός βαρελιού πετρελαίου για την εξόρυξη ενός βαρελιού πετρελαίου, τότε η περαιτέρω εξόρυξη δεν έχει νόημα, ανεξάρτητα από την τιμή του πετρελαίου. Βλέποντας το παρακάτω διάγραμμα βγάζουμε πολλά συμπεράσματα σχετικά με το μέλλον του πετρελαίου.

Το πετρέλαιο του πλανήτη?
Ορισμένες πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρίες αναγνωρίζουν την ύπαρξη ενδεχόμενου μείωσης της παραγωγής, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι πιο εξελιγμένες τεχνικές εξόρυξης και άλλες τεχνολογικές εξελίξεις θα αντισταθμίσουν την όποια μείωση.
Οι προτεινόμενες ιδέες σχετικά με την κορύφωση της παγκόσμιας παραγωγής ποικίλουν από καταστροφολογικά σενάρια του τύπου "Ερχεται το τέλος του κόσμου" μέχρι εκτιμήσεις ότι η οικονομία της αγοράς θα φέρει σταδιακά στο προσκήνιο εναλλακτικές πηγές ενέργειας σε αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων Η εταιρεία πετρελαίου ΒΡ δεν πιστεύει στο peak oil, αλλά θεωρεί ότι εξελιγμένες τεχνικές εξόρυξης και άλλες τεχνολογικές εξελίξεις θα δώσουν λύση στο φαινόμενο.  Έχει επιδοθεί σε ένα τεράστιο πρόγραμμα επενδύσεων σε βιοκαύσιμα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχει μετατρέψει το σλόγκαν της σε Beyond Petroleum (δηλαδή ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ)? Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων  πηγών ενέργειας δεν θα καλύψει τις ανάγκες σε ενέργεια διότι η παραγωγή τους προϋποθέτει εξοπλισμό που η παραγωγή του βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα .
Η μόνη ορατή μορφή ενέργειας που μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα  αποτελεσματικά είναι η Πυρηνική με τα γνωστά προβλήματα ρύπανσης του περιβάλλοντος που πρέπει να επιλυθούν στα χρόνια που έρχονται.
Ένα είναι βέβαιο ότι η ζωή θα είναι τελείως διαφορετική χωρίς ορυκτά καύσιμα.
Επαφίεται στη φαντασία του αναγνώστη να σκεφτεί το μελλοντικό κόσμο.
.
          2)www.peakoil.com)

Κυριακή 26 Αυγούστου 2012



Παρασκευή 10 Αυγούστου 2012

Ηλιοβασιλεμα στη Σκαφιδια στο Νομο Ηλειας
                    (ο ηλιος βυθιζεται ...στο Φιορο του Λεβαντε ...)  




Λεβάντες :ανατολικός
Πουνέντες ,ζέφυρος: δυτικός
Τραμουντάνα:βοριάς
Όστρια: νοτιάς

Μαϊστρος:βορειοδυτικός
Γραίγος :βορειοανατολικός
Σιρόκος :νοτιοανατολικός
Γαρμπής,λίβας: νοτιοδυτικός
Μαϊστροτραμουντάνα: μεταξύ βόρειου και βορειοδυτικού
Σιροκολεβάντες?????????

Κυριακή 5 Φεβρουαρίου 2012

ΚΙΡΚΑΔΙΚΟΙ ΡΥΘΜΟΙ-Ο ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ



Στο Λύκειο Monkseaton στο Τάινσαϊντ της Βρετανίας έχει καταγραφεί πολύ μεγάλη πρόοδος το τελευταίο έτος. Οι απουσίες έχουν μειωθεί, η προσέλευση των μαθητών γίνεται στην ώρα της και τα αποτελέσματα στις εξετάσεις έχουν φθάσει στο ζενίθ. Ο διευθυντής του σχολείου Πολ Κέλεϊ δεν μπορεί να αποδώσει αυτές τις επιτυχίες στον καλύτερο τρόπο διδασκαλίας ή στην επιβολή αυστηρότερης πειθαρχίας. Απλώς αποφάσισε να ανοίγει το σχολείο στις 10 π.μ. αντί για τις 9 π.μ.

Εφηβοι-κουκουβάγιες
Η αλλαγή αυτή έγινε προκειμένου να συγχρονιστεί η σχολική ημέρα με το βιολογικό ρολόι των μαθητών. Οι έφηβοι είναι γνωστό ότι μοιάζουν με «κουκουβάγιες», προτιμώντας να μένουν ξύπνιοι ως τις πρώτες πρωινές ώρες και να κοιμούνται ως το μεσημέρι. Αυτό δεν αποτελεί αποκλειστικώς δικό τους σφάλμα: η φυσική καθυστέρηση στην έκκριση της ορμόνης μελατονίνης μεταφέρει τους «δείκτες» του βιολογικού τους ρολογιού αρκετές ώρες πίσω. Το σχολείο Monkseaton ευθυγραμμίζοντας τη σχολική ημέρα με αυτούς τους βιολογικούς ρυθμούς αποφεύγει το να διδάσκονται οι έφηβοι τα μαθήματά τους όταν ο εγκέφαλός τους μισοκοιμάται.
Kιρκαδικοί ρυθμοί
Στον σύγχρονο κόσμο οι ζωές μας υπαγορεύονται σε μεγάλο βαθμό από τον χρόνο. Ακόμη όμως και χωρίς ρολόγια, προγράμματα και ημερολόγια, το σώμα μας ακολουθεί τον χτύπο του εσωτερικού ρολογιού μας, που δεν είναι άλλο από τους κιρκαδικούς ρυθμούς. Κατά τη διάρκεια του 24ωρου βιώνουμε κύκλους φυσικών και νοητικών αλλαγών, οι οποίες πιστεύεται ότι προετοιμάζουν τον εγκέφαλο και το σώμα μας ώστε να αντεπεξέρχονται στα διαφορετικά καθήκοντα που έχουμε να φέρουμε εις πέρας σε διαφορετικές ώρες μέσα στην ημέρα.

Δεν είμαστε ίδιοι πρωί και βράδυ...
Ο πιο εμφανής από αυτούς τους κύκλους είναι εκείνος του ύπνου και του ξύπνου, υπάρχουν όμως και πολλοί άλλοι. Οι κιρκαδικοί ρυθμοί επηρεάζουν τα πάντα• από το πώς αποδίδουμε σε φυσικά και πνευματικά καθήκοντα ως το σε ποιες ώρες της ημέρας είναι πιο αποτελεσματικά τα φάρμακα. «Δεν είμαστε ο ίδιος οργανισμός το μεσημέρι και τα μεσάνυχτα» λέει ο Ράσελ Φόστερ, που μελετά τους κιρκαδικούς ρυθμούς στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Ο κύριος «διακόπτης» των κιρκαδικών ρυθμών είναι ένα μικροσκοπικό τμήμα εγκεφαλικού ιστού που ονομάζεται υπερχιασματικός πυρήνας (SCN) και βρίσκεται λίγο επάνω από τα οπτικά νεύρα. Αυτό το βιολογικό ρολόι συλλέγει πληροφορίες σχετικά με το φως από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού και τις αναμεταδίδει στο υπόλοιπο σώμα μέσω νευρικών παλμών και ορμονών.
Μεταξύ αυτών είναι η ορμόνη του ύπνου μελατονίνη και το «αντίπαλον» δέος της, η ορεξίνη. Ο SCN επιβάλλει επίσης τους ρυθμούς του στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην πέψη, στην κυτταρική διαίρεση, στη θερμοκρασία του σώματος κ.ά. Το μοτίβο της δραστηριότητάς του επαναπροσδιορίζεται κάθε ημέρα από το φως, γεγονός που επηρεάζει την έκφραση «γονιδίων-ρολογιών» των οποίων η δραστηριότητα ακολουθεί έναν 24ωρο κύκλο.
Ο SCN δεν είναι όμως η αρχή και το τέλος του βιολογικού μας ρολογιού. Πολλά από τα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος περιέχουν δικά τους εσωτερικά ρολόγια τα οποία φθάνουν στο ζενίθ και στο ναδίρ της λειτουργίας τους μέσα στην ημέρα. Για παράδειγμα, κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλούν φλεγμονές και ονομάζονται σιτευτικά είναι πιο δραστήρια νωρίς το πρωί, γεγονός που ίσως εξηγεί για ποιον λόγο διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος όπως το άσθμα εκδηλώνονται με εντονότερα συμπτώματα κατά τις πρωινές ώρες. Και τα δερματικά κύτταρα φαίνεται να έχουν κιρκαδικούς ρυθμούς καθώς πολλαπλασιάζονται τη νύχτα και παράγουν περισσότερα έλαια κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και με τα κύτταρα του στομάχου που εκκρίνουν την ορμόνη της πείνας γκρελίνη.

Ο μαέστρος του οργανισμού
Αυτά τα επί μέρους εσωτερικά ρολόγια δεν είναι πλήρως ανεξάρτητα από το «μεγάλο ρολόι» του οργανισμού. Ο SCN μοιάζει σαν τον διευθυντή μιας ορχήστρας, παράγοντας ένα σήμα το οποίο καθοδηγεί το... παίξιμο των μουσικών. «Εάν κάποιος πυροβολήσει τον μαέστρο, τα μέλη της ορχήστρας θα συνεχίσουν να παίζουν, ωστόσο το καθένα με τον δικό του ρυθμό με αποτέλεσμα να χαθεί η αρμονία του συνόλου» αναφέρει ο Φόστερ. Ατομα των οποίων ο SCN σταματά να λειτουργεί εξαιτίας τραυματισμού ή ασθένειας χάνουν τον τακτικό 24ωρο κύκλο τους.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τόσο η φυσική όσο και η νοητική μας κατάσταση εμφανίζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την ώρα της ημέρας. Για παράδειγμα, η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος είναι στο χαμηλότερο σημείο της γύρω στις 4.30 π.μ., αυξάνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και φθάνει στο ανώτατο σημείο της γύρω στις 7 μ.μ. Και τα επίπεδα της αδρεναλίνης αυξομειώνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι αλλαγές αυτές επιδρούν στο πώς αποδίδουμε σε διαφορετικά καθημερινά καθήκοντα.«Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που μαρτυρούν ότι οι κιρκαδικοί ρυθμοί ορίζουν πολλές πτυχές των ανθρώπινων επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένων των αθλητικών» αναφέρει οΤζιμ Γουότερχαους από το Πανεπιστήμιο Liverpool John Moores στη Βρετανία. Καθώς η θερμοκρασία του σώματος και τα επίπεδα της αδρεναλίνης ανεβαίνουν το απόγευμα, οι φυσικές επιδόσεις τείνουν να βελτιώνονται. Την ίδια στιγμή όμως η ικανότητα να φέρνουμε εις πέρας πολύπλοκες πνευματικές «αποστολές», όπως η λήψη δύσκολων αποφάσεων, μειώνεται όσο περνούν οι ώρες της ημέρας.
Δεν ακολουθούν όμως όλοι οι άνθρωποι το ίδιο μοτίβο. Ορισμένοι είναι πρωινοί τύποι, που σημαίνει ότι προτιμούν να ξυπνούν νωρίς και να κοιμούνται επίσης νωρίς το βράδυ, ενώ άλλοι είναι βραδινοί τύποι, δυσκολεύονται δηλαδή να λειτουργήσουν το πρωί, αλλά «μεγαλουργούν» τη νύχτα. Αυτοί οι «χρονότυποι» προσδιορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδια, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.
Στο απώτατο άκρο αυτού του φάσματος υπάρχουν κάποια άτομα με μια σπάνια αλλά θεραπεύσιμη διαταραχή που ονομάζεται οικογενές σύνδρομο προηγμένης φάσης ύπνου (familial advanced sleep-phase syndrome, FASPS). Τα συγκεκριμένα άτομα ξυπνούν τις πρώτες πρωινές ώρες και κοιμούνται πολύ νωρίς το βράδυ. Γνωρίζουμε πλέον ότι το σύνδρομο FASPS προκαλείται από μία και μόνο μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που ονομάζεται ΡΕR2 και το οποίο είναι ένα από τα «χρονογονίδια» που είναι υπεύθυνα για το «κούρδισμα» του SCN.

Μπορούμε να κουρδιστούμε;
Μπορεί επίσης κάποιος να... βάλει μπροστά το ρολόι τού οργανισμού του μέσω της έκθεσης σε έντονο φως νωρίς το πρωί, αν και πρώιμα ερευνητικά στοιχεία μαρτυρούν ότι το βιολογικό ρολόι κάποιων ανθρώπων αντιστέκεται περισσότερο στο «κούρδισμα» σε σύγκριση με άλλους, αναφέρει ο Στίβεν Μπράουν του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης στην Ελβετία. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς στο τζετ λαγκ και τους είναι πιο δύσκολο να προσαρμοστούν στην εργασία σε βάρδιες σε σύγκριση με άλλους.
Και η ηλικία μπορεί να προκαλέσει βαθιές αλλαγές στο βιολογικό ρολόι. Τα πιο ηλικιωμένα άτομα συνηθίζουν να κοιμούνται λιγότερο και να ξυπνούν νωρίτερα. Ο Μπράουν και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν μάλιστα πρόσφατα έναν παράγοντα στο αίμα ηλικιωμένων ατόμων ο οποίος παρεμβαίνει στους κιρκαδικούς ρυθμούς των δερματικών κυττάρων κάνοντας τα κύτταρα να «ξυπνούν» νωρίτερα.

Αυτή η ανακάλυψη μαρτυρεί ότι είναι ίσως πιθανόν να αναπτύξουμε φάρμακα που θα μετατρέπουν τις «κουκουβάγιες» σε «πετεινούς» και το αντίστροφο. «Κάτι τέτοιο θα ήταν χρήσιμο όχι μόνο για τα γηραιότερα άτομα, αλλά και για εκείνους που εργάζονται σε βάρδιες καθώς και για όσους πάσχουν από σύνδρομα ύπνου» σημειώνει ο Μπράουν. Ακόμη και αν αυτό συμβεί μην ελπίζετε πάντως ότι οι νυσταγμένοι έφηβοι θα αποκτήσουν κάποια ημέρα μάτι-«γαρίδα» στις 9 το πρωί.

(Ο όρος κιρκαδικός προέρχεται από τις λατινικές λέξεις circa=περίπου και diem=ημέρα)

πηγή:vima science

Παρασκευή 20 Ιανουαρίου 2012

ΑΣΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Στο τέλος του 19ου αρχές  20ου αιώνα αρχίζει ο αστικός   μετασχηματισμός της Ελληνικής κοινωνίας.Σημάδια αυτού του μετασχηματισμού βλέπουμε τόσο στην ενδυμασία αλλά και στις κατοικίες .Μέχρι το 1890 η ενδυμασία ιδιαίτερα των αγροτικών πληθυσμών της χερσαίας Ελλάδας ήταν η παραδοσιακή στολή της  φουστανέλας  μετά το 1900 πλέον έχει καθιερωθεί η «φράγκικη»ενδυμασία.Ο πληθυσμός της υπαίθρου μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα ,στην πλειοψηφία του κατοικούσε στις πεδινές περιοχές σε πλινθόκτιστες καλύβες, ενώ στις ορεινές σε πετρόκτιστες καλύβες χωρίς εσωτερικό διαχωρισμό .Στις πόλεις στη μεγάλη πλειοψηφία κατοικούσε σε ξύλινες πρόχειρες κατασκευές. Από τις αρχές του 1900 και μετά δημιουργούνται κατοικίες πέτρινες συνήθως με ισόγειο όπου υπήρχαν τα ζώα ή αποθήκες και πάνω η κατοικία που διέθετε διαχωρισμό συνήθως ξύλινο και ξύλινα πατώματα και συνδετικό υλικό της λαξευμένης πέτρας συνήθως αμμοκονίαμα (μίγμα ασβέστη και άμμου).Οι παρακάτω εικόνες δείχνουν αυτό το μετασχηματισμό .

Φουστανέλα,πουκαμίσα,γιλέκο,σιλάχι,ζωνάρι με τα εθνικά χρώματα  και μαντίλι καλαματιανό μεταξωτό.Tσαρούχι.
Την φορούσε στο γάμο του το 1915. 




Πιστόλα δίκανη εμπροσθογεμής του 1850.
Πρωτόγονη ,γέμιζε μπαρούτι και βόλια από μολύβι .
Διαθέτει δυο σκανδάλες και δυο κοκοράκια.


Ρολόι  του 1930 "OSCAR"  Swise made 17 juels


Ρολόι του 1940 Ιταλικής κατασκευής .
Αγοράστηκε από Ιταλό φαντάρο στη  κατοχή το 1943 με αντάλλαγμα μια κότα !!!


Η Κυρία Σταμάτα με την ομπρέλα της και τη σκούφια της με τη φούντα,αγκαζέ με το κύριο Κώστα το μουστακαλή , το  1910 φοράει τα "φράγκικα"




Πέτρινη καλύβα χωρίς συνδετικό υλικό (ξερολιθιά)



Kατασκευάστηκε το 1897 από Λαγκαδινούς τεχνίτες .Σταυροειδής μετά τρούλου.
Το καμπαναριό είναι μεταγενέστερο του 1957.
Κτίσμα του 1937
Κτίσμα του 1908
Δημοτική βρύση κτίσμα του 1870 επι Δημάρχου Τριπόλεως Α.Νικόπουλου

Κατοικία του ποιητή Κων.Καρυωτάκη. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο σπίτι αυτό στις 30 Οκτωβρίου 1896  
Κατοικία στο Λεβίδι Αρκαδίας